Year 2019, Volume 30 , Issue 1, Pages 43 - 67 2019-05-31

Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi
Corpus-Based Study of Near-Synonym and Antonymy Fact in Turkish Language

Ayşe Eda Gündoğdu [1]


Bu çalışmada, Türkçede aynı içlem kapsamında değerlendirilebilen soğuk/serin/ılık/sıcak ve yüksek/alçak/uzun/kısa sıfatlarının düzanlamsal ve değişmeceli anlamsal görünümleri arasındaki yakınanlamlılık-karşıtanlamlılık ilişkiselliğini derlem temelli ve karşılaştırmalı olarak ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu çerçevede inceleme konusu sözcüklerin gönderimsel alanı somuttan soyuta doğru ilerledikçe, diğer bir deyişle düzanlamsal görünümlerden değişmeceli anlam boyutuna doğru geçiş yapıldıkça, sözcüklerarası anlam ilişkisinin hangi koşullar altında sağlanabildiği ve ne tür bağlamsal durumlarda farklılaştığı araştırma sorusu olarak kabul edilmiştir. Çalışmada yöntem açısından betimsel tarama kullanılmış, elde edilen sonuçlar yüzde ve sıklık tabloları aracılığıyla yorumlanmıştır. Sonuç olarak, sıfatlar arasındaki yakınanlamlılık ve karşıtanlamlılık ilişkilerinin genel olarak düzanlamsal düzeyde kaldığını, anlam soyutlaştıkça söz konusu ilişkilerin kurulmasının güçleştiği gözlemlenmiştir.

The main purpose of this study is to reveal the near-synonym and antonymy relationality between the denotative and figurative semantic aspects of such adjectives as cold / cool / warm / hot and high / low / long / short which can be evaluated in the same sense in Turkish language. In this framework, it has been revealed under which conditions the inter-lexical semantic relation can be achieved and in what kind of contextual situations this relation may differ as the referential meaning of the abovementioned adjectives progresses from concrete to abstract (i.e. from denotative aspects into figurative semantic dimension). In this study, the method of descriptive scanning has been used, and the results of the study have been interpreted through the percentage and frequency tables. In conclusion, it has been observed that the near-synonym and antonymy aspects generally remain at the denotative level and the establishment of abovementioned sense relations becomes more difficult as the meaning gets more abstract.

  • Aksan, D. (2004). Anlambilim. Ankara: Engin Yayınevi.
  • Aksan, Y. vd. (2012). Construction of the Turkish National Corpus (TNC). In Proceedings of the Eight International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2012). İstanbul. Türkiye. http://www.lrec-conf.org/proceedings/lrec2012/papers.html
  • Akşehirli, S. (2017). Eş-Kullanım Varsayımına Göre Türkçede Kurallı Karşıt Anlamlılık. 30. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri. ss.289-296. Ankara: Dilbilim Derneği Yayınları.
  • Charles, Walter G. ve Miller, George A. (1989). Contexts of Antonymous Adjectives. Applied Psycholinguistics. 10 (3):357-75.
  • Cruse, A. (2000). Meaning in language: An Introduction to Semantics and Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.
  • Cruse, A. (2006). A Glossary of Semantics and Pragmatics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
  • Erkuş, A. (2009). Davranış Bilimleri İçin Bilimsel Araştırma Süreci. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Glesne, C. (2013). Nitel Araştırmaya Giriş. (Çev. A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu) Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Goldberg, A. (2000). Verbs, Constructions, and SEMANTİC frames. Lexical Semantics, Syntax, and Event Structure. (Edt: M.R. Hovav, E. Doron, I. Sichel). Oxford: Oxford University Press.
  • İmer, K. vd. (2011). Dilbilim Sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  • Justeson, J. S. ve Katz, S. M. (1991). Co-occurrences of Antonymous Adjectives and Their Contexts. Computational Linguistics 17, 1–19.
  • Murphy, M. L. (2010). Lexical Meaning. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Palmer, F. R. (1991). Semantics. Cambridge : Cambridge University Press.
  • Saeed, J. (2003). Semantics. Oxford: Blackwell Publishing.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Research Articles
Authors

Author: Ayşe Eda Gündoğdu (Primary Author)
Institution: Necmettin Erbakan University
Country: Turkey


Supporting Institution TÜBİTAK-BİDEB
Project Number 2211
Dates

Publication Date : May 31, 2019

Bibtex @research article { dad563582, journal = {Dilbilim Araştırmaları Dergisi}, issn = {1300-8552}, eissn = {2587-0939}, address = {}, publisher = {BÜTEK Boğaziçi Eğitim Turizm Teknopark Uygulama ve Dan. Hiz. San. Tic. A.Ş.}, year = {2019}, volume = {30}, pages = {43 - 67}, doi = {10.18492/dad.563582}, title = {Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi}, key = {cite}, author = {Gündoğdu, Ayşe Eda} }
APA Gündoğdu, A . (2019). Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi. Dilbilim Araştırmaları Dergisi , 30 (1) , 43-67 . DOI: 10.18492/dad.563582
MLA Gündoğdu, A . "Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi". Dilbilim Araştırmaları Dergisi 30 (2019 ): 43-67 <http://dad.boun.edu.tr/en/issue/45561/563582>
Chicago Gündoğdu, A . "Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi". Dilbilim Araştırmaları Dergisi 30 (2019 ): 43-67
RIS TY - JOUR T1 - Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi AU - Ayşe Eda Gündoğdu Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18492/dad.563582 DO - 10.18492/dad.563582 T2 - Dilbilim Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 43 EP - 67 VL - 30 IS - 1 SN - 1300-8552-2587-0939 M3 - doi: 10.18492/dad.563582 UR - https://doi.org/10.18492/dad.563582 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Dilbilim Araştırmaları Dergisi Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi %A Ayşe Eda Gündoğdu %T Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi %D 2019 %J Dilbilim Araştırmaları Dergisi %P 1300-8552-2587-0939 %V 30 %N 1 %R doi: 10.18492/dad.563582 %U 10.18492/dad.563582
ISNAD Gündoğdu, Ayşe Eda . "Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi". Dilbilim Araştırmaları Dergisi 30 / 1 (May 2019): 43-67 . https://doi.org/10.18492/dad.563582
AMA Gündoğdu A . Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi. JLR. 2019; 30(1): 43-67.
Vancouver Gündoğdu A . Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi. Dilbilim Araştırmaları Dergisi. 2019; 30(1): 67-43.