Çocukların Yazınsal Metinlerde Kullanılan Sözcelerdeki Göndergeleri Kavrama Edinci

This study discusses children’s comprehension competence of the
referents in the utterances in Turkish literary texts. Therefore, 52 eight
graders from middle classes have been given two stories from where
225 referents have been taken from the dialogues in order to test the
children’s comprehension competence of the referents and the data have
been analyzed by t-tests and ratio tests. The fi ndings indicate that the
children cannot be said to have comprehended the referents well. In
terms of the types of the referents, the children seem to have understood
anaphoric and cataphoric referents better than exophoric referents The
fi ndings also show that the female children have understood functional
referents better than the male children. Therefore, authors who write for
children should give importance to the use of referents so as to help the
comprehension competence of children.
Key words: reference, types of referents, text linguistics, semiotics,
literature for children, language acquisition, comprehension competence
Bu çalışma, çocukların Türkçe yazınsal metinlerde kullanılan
sözcelerdeki göndergeleri kavrama edincini tartışmaktadır. Bu nedenle,
52 tane orta katmandan gelen ilköğretim sekizinci sınıfta okuyan çocuğa,
kavrama edinçlerini sınamak amacıyla konuşma metinlerinde geçen
225 göndergenin yoklandığı iki tane öykü verilmiş ve veriler t-testi ve
oran testi ile çözümlenmiştir. Bulgular, çocukların göndergeleri tam
olarak anlayamadıklarını ortaya koymuştur. Gönderge türlerine göre
çocukların kavrama edinçlerine bakıldığında ise çocuklar, artgönderge
ve öngöndergeleri metindışı göndergelerden daha iyi anlamışlardır.
Bulgular, ayrıca kızların erkeklere oranla işlevsel göndergeleri daha iyi
anladıklarını ortaya koymuştur. Bu nedenle, çocuklara yönelik yazınsal
türde metin yazanların, çocukların dil edinimine yardımcı olabilecek
düzeyde göndergeleri kullanmaları çocuk okurların yararına olacaktır.
Anahtar sözcükler: gönderim, gönderge türleri, metindilbilim,
göstergebilim, çocuk yazını, dil edinimi, kavrama edinci