Türkçede İşitsel Deneylerde Kullanılan Çapraz Birleştirmeli Uyaran Yönteminin Sınanması
Öz
Dil sisteminin beyinde zamansal açıdan nasıl işlemlendiğinin açıklanabilmesi için beyin araştırmalarının ve dilbilimin verilerinin birlikte yorumlanması gerekmektedir. İşitsel teknik kullanılarak elde edilen işitsel uyaranların bu bağlamda incelenmesiyle, dilin beyindeki sesbilimsel işlemlenişi daha açık biçimde ortaya konulabilmektedir. Bu araştırmada, Bekâr (2016)'da EEG tekniği aracılığıyla incelenen işitsel uyaranların akustik önişlemleme süreci üzerinde durulmaktadır. Bu önişlemleme süreci araştırmada, Çapraz Birleştirmeli Uyaran (Stimulus Cross-Splicing) yöntemi olarak tanımlanmaktadır. PRAAT 5.2 Ses Çözümleme Programında uygulanan bu yöntem aracılığıyla oluşturulan işitsel uyaranlar, aynı araştırma sorularıyla kurulan ancak akustik önişlemleme sürecinden geçirilmemiş olan bir başka EEG deneyinin işitsel uyaranlarıyla, temel sıklık (F0) ve sesletim süreleri çerçevesinde karşılaştırılmalı yorumlanmaktadır. Temel sıklık (F0) ve sesletim süreleri kullanılarak, ses çaprazlama işleminin gerçekleştirileceği işitsel uyaranların sıfır geçiş noktaları (0-) belirlenmekte ve ses kayıtları doğallığını kaybetmemektedir. Türkçe açısından özgün olan bu yöntem, Türkçenin parçalı ve parçalarüstü sesbilimsel bileşeninin incelendiği beyin araştırmalarında uygulanan işitsel uyaranların daha güvenilir bulgular sunabilmesini sağlamaktadır. İşitsel uyaranların istatistiksel yöntemlerle karşılaştırıldığı bu araştırmanın bulguları, akustik önişlemleme sürecinin Türkçede önemini ortaya koymaktadır. Buna göre, akustik önişlemleme kullanılarak, aynı dilbilimsel sorunu inceleyen iki ayrı beyin görüntüleme çalışmasında bu yöntemin deney sonuçlarına nasıl etki ettiği ve ileri araştırmalardaki gerekliliği vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
References
- Astésano, C., Besson, M. ve Alter, K. (2004). Brain potentials during semantic and prosodic processing in French. Cognitive Brain Research (18): 172-184.
- Beckman, M.E. (1996). The parsing of prosody. Language and Cognitive Processes (11): 17-67.
- Bekâr, İ.P. (2016). Türkçede Eylem-Sonu Konumunda Bürün-Sözdizim Etkileşimi Üzerine Elektrofizyolojik Bir İnceleme. Ankara Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayınlanmamış Doktora Tezi.
- Boersma, P. (1993). 'Accurate short-term analysis of the fundamental frequency and the harmonics-to-noise ratio of a sampled sound'. IFA Proceedings 17, 1993. s. 97-110.
- Boersma, P. ve Weenink, D. (2010). 'PRAAT: doing phonetics by computer (Versiyon 5.2) [bilgisayar programı],' www.praat.org.
- Bögels, S. (2007). The interplay between prosody and syntax in sentence processing: Two ERP-studies. Nijmegen CNS (2):1.
- Clark J., Yallop, C. ve Fletcher, J. (2007). Introduction to Phonetics and Phonology. Oxford: Blackwell.
- Crystal, D. (1969). Prosodic Systems and Intonation in English. Cambridge University Press. 1. Baskı.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
İpek Pınar Bekar
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Publication Date
July 3, 2017
Submission Date
March 14, 2017
Acceptance Date
June 21, 2017
Published in Issue
Year 2017 Volume: 28 Number: 1
Cited By
Pupil Dilation Response to Prosody and Syntax During Auditory Sentence Processing
Journal of Psycholinguistic Research
https://doi.org/10.1007/s10936-021-09830-y
