Research Article

Uzamsal Referans Çerçeveleri ve Türkçedeki Görünümleri Üzerine Bir İnceleme

Volume: 30 Number: 1 May 31, 2019
EN TR

Uzamsal Referans Çerçeveleri ve Türkçedeki Görünümleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma uzamsal referans çerçeveleri üzerine Türkçeden bakıldığında ne tür görünümlere erişilebileceği sorusundan hareketle yapılmıştır. Türkçe için kullanılan uzamsal referans çerçevelerini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen uygulamada, konumlanış ilişkisi aktaran ikili nesne düzenlemelerinden oluşan dört farklı üretim görevi (production task) 40 kadın ve 40 erkek olmak üzere toplam 80 katılımcı tarafından yerine getirilmiştir.  Çalışma, bu uygulamada katılımcıların yerine getirdiği üretim görevlerinden elde edilen verilere dayalı bir tartışma sunmaktadır.

Çalışmanın öne çıkardığı bulguların ilki Türkçede iki nesne arasındaki konumlanış ilişkisini aktarmak amacıyla içsel (intrinsic) ve göreli (relative) referans çerçevelerinin kullanılıyor oluşudur. Öte yandan, konumlanan ile konumlayan olan nesnelerin özelliklerinin uzamsal referans çerçevesi seçimini Türkçede de doğrudan etkilemekte olduğu çalışmanın bir diğer bulgusunu oluşturmuştur. Öyle ki, kullanım sıklıkları, konumlanan ve konumlayan olan nesnelerin özelliklerine göre ve nesne düzenlemelerine göre farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın araştırma soruları çerçevesinde cinsiyetin uzamsal referans çerçevesi seçiminde bir değişken olmadığı saptanmıştır. Bunun yanında fen bilimleri ile sosyal bilimlerden gelen katılımcılar arasında göreli referans çerçevesi kullanımı açısından anlamlı bir fark olmazken içsel referans çerçevesi kullanma eğilimi fen bilimlerinden gelen katılımcılarda daha fazladır.    

Anahtar Kelimeler

References

  1. Beller, S., Singmann, H., Hüther L. & Bender, A. (2015). Turn around to have a look? Spatial referencing in dorsal vs. frontal settings in cross-linguistic comparison. Frontiers in Psychology, 6: 1283, 1-17.
  2. Borillo, A. (1998). L’espace et Son Expression en Français. Paris: Ophrys.
  3. Brown, P., & Levinson, S. C. (2000). Frames of spatial reference and their acquisition in Tenejapan Tzeltal. In L. P. Nucci, G. B. Saxe, & E. Turiel (Eds.), Culture, thought, and development. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. 167–197.
  4. Carlson, L.A. & Hill, P.L. (2007). Experimental methods for studying language and space. In M. Gonzalez-Marquez, I. Mittelberg, S. Coulson & M.J. Spivey (Eds.), Methods in cognitive linguistics. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. sf. 250-276.
  5. Carlson-Radvansky, L.A. & Irwin, D. (1993). Frames of reference in vision and language: where is above? Cognition, 46, 223-244.
  6. Carlson-Radvansky, L.A., & Irwin, D.E. (1994). Reference frame activation during spatial term assignment. Journal of Memory and Language, 33, 646–671.
  7. Carlson-Radvansky, L.A., & Radvansky, G.A. (1996). The influence of functional relations on spatial term selection. Psychological Science, 7, 56–60.
  8. Clark, H. (1973). Space, time, semantics and the child. In T.E.Moore, ed. Cognitive development and the acquisition of language. 28-63. New York: Academic Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 31, 2019

Submission Date

January 8, 2019

Acceptance Date

May 2, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 30 Number: 1

APA
Atak, A., & Uzun, G. L. (2019). Uzamsal Referans Çerçeveleri ve Türkçedeki Görünümleri Üzerine Bir İnceleme. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 30(1), 69-101. https://doi.org/10.18492/dad.510165

Cited By