D1 Türkçe Konuşucularının Geniş Zaman Sonekini Genelleme Örüntüleri

Serkan Uygun

doi:10.18492/dad.1114969

EN TR

D1 Türkçe Konuşucularının Geniş Zaman Sonekini Genelleme Örüntüleri

Öz

Düzenli ve düzensiz çekim eklerinin biçimbilimsel olarak nasıl işlemlendiği ve zihinde depolandığı birçok Avrupa dilinde araştırılıp sonuç olarak konuşucuların genellikle kural ve çağrışım tabanlı olan iki farklı mekanizmayı kullandıkları bulunmuştur. Bu çalışmanın amacı, D1 Türkçe konuşucularının Türkçe geniş zaman eklerinin genelleme örüntülerini araştırmak ve düzensiz yapıları biçimbilimsel olarak nasıl işlemlediklerini ve depoladıklarını bulmaktır. Yapay sözcük kabul edilebilirlik puanlama yöntemi kullanılarak toplanan veriler, D1 Türkçe konuşucularının Türkçe geniş zaman eklerini genellerken düzenli sözcükler için kural tabanlı mekanizmayı, düzensiz sözcükler için ise çağrışım tabanlı mekanizmayı kullandıklarını ve bu bakımdan diğer Avrupa dilleri konuşucuları ile benzerlikler gösterdiklerini ortaya çıkarmıştır. Elde edilen bulgular, biçimbilimsel işlemleme ve genelleme örüntüleri üzerine önerilen farklı modeller ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Alman Araştırma Vakfı (DFG: Deutsche Forschungsgemeinschaft)

Proje Numarası

317633480 - SFB 1287 Proje B04

Kaynakça

Albright, A., ve Hayes, B. (2003). Rules vs. analogy in English past tenses: A computational/experimental study. Cognition, 90(2), 119-161.
Barr, D. J., Levy, R., Scheepers, C., ve Tily, H. (2013). Random-effects structure for confirmatory hypothesis testing: Keep it maximal. Journal of Memory and Language, 68(3), 255-278.
Bates, D., Mächler, M., Bolker, B., ve Walker, S. (2015). Fitting linear mixed-effects models using lme4. Journal of Statistical Software, 67(1), 1-48.
Brovetto, C., ve Ullman, M. T. (2005). The mental representation and processing of Spanish verbal morphology. D. Eddington (Yay. haz.), Selected proceedings of the 7th Hispanic linguistics symposium içinde (ss. 98-105). Cascadilla Press.
Bybee, J. (1995). Regular morphology and the lexicon. Language and Cognitive Processes, 10(5), 425-455.
Clahsen, H. (1997). The representation of participles in the German mental lexicon: Evidence for the dual-mechanism model. G. Booij ve J. van Marle (Yay. haz.), Yearbook of morphology 1996 içinde (ss. 73-96). Springer.
Clahsen, H. (1999). Lexical entries and rules of language: A multidisciplinary study of German inflection. Behavioral and Brain Sciences, 22(6), 991-1060.
Csató, É. Á., ve Johanson, L. (1998). Turkish. L. Johanson ve É. Á. Csató (Yay. haz.), The Turkic languages içinde (ss. 203-235). Routledge.

Frauenfelder, U., ve Schreuder, R. (1992). Constraining psycholinguistic models of morphological processing and representation: The role of productivity. G. Booij ve J. van Marle (Yay. haz.), Yearbook of morphology 1991 içinde (ss. 165-183). Kluwer.
Göksel, A., ve Kerslake, C. (2005). Turkish: A comprehensive grammar. Routledge.
Hankamer, J. (1989). Morphological parsing and the lexicon. W. D. Marslen-Wilson (Yay. haz.), Lexical representation and process içinde (ss. 392-408). The MIT Press.
Kırkıcı, B., ve Kırkıcı, K. (2009). Türkçe geniş zamanda sözcükler ve kurallar. 23. Ulusal Dilbilim Konferansı’nda sunulan bildiri, Gazimagusa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, 14-15 Mayıs 2009.
Kuznetsova, A., Bruun Brockhoff, P., ve Haubo Bojesen Christensen, R. (2014). lmerTest: Tests for random and fixed effects for linear mixed effect models (lmer objects of lme4 package). R package version 2.0-11. https://cran.r-project.org/web/packages/lmerTest/index.html
Langacker, R. W. (2000). Grammar and conceptualization. De Gruyter Mouton.
Mason, S. A. (2019). The influence of task factors and language background on morphological processing in Spanish. [Doktora tezi]. University of Illinois.
Michon, E., ve Nakipoğlu, M. (2019). Rule-based vs. similarity-based generalization: An experimental study on the Turkish aorist. J. Audring, N. Koutsoukos ve C. Manouilidou (Yay. Haz.), Proceedings of the 12th Mediterranean morphology meeting, MMM12 içinde (ss. 54-63). University of Patras.
Orsolini, M., ve Marslen-Wilson, W. (1997). Universals in morphological representation: Evidence from Italian. Language and Cognitive Processes, 12(1), 1-47.
Pinker, S. (1999). Words and rules. Basic Books.
Pinker, S., ve Prince, A. (1988). On language and connectionism: Analysis of a parallel distributed processing model of language acquisition. Cognition, 28(1-2), 73-193.
Prasada, S., ve Pinker, S. (1993). Generalization of regular and irregular morphological patterns. Language and Cognitive Processes, 8(1), 1-56.
R Development Core Team. (2017). R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria. https://www.r-project.org/
Romanova, N. (2008). Mechanisms of verbal morphology processing in heritage speakers of Russian. Heritage Language Journal, 6(1), 105-126.
Rumelhart, D. E., ve McClelland, J. L. (1986). On learning the past tenses of English verbs. D. E. Rumelhart (Yay. haz.), Parallel distributed processing: Explorations in the microstructure of cognition içinde (ss. 216-271). MIT Press.
Say, T. ve H. Clahsen (2002). Words, rules and stems in the Italian mental lexicon. S. Nooteboom, F. Weerman ve F. Wijnen (Yay. haz.), Storage and computation in the language faculty içinde (ss. 93-129). Springer.
Sezer, T. (2017). TS corpus project: An online Turkish dictionary and TS DIY corpus. European Journal of Language and Literature, 9(1), 18-24.
Ullman, M. T. (1999). Acceptability ratings of regular and irregular past-tense forms: Evidence for a dual-system model of language from frequency and phonological neighborhood effects. Language and Cognitive Processes, 14(1), 47-67.
Uygun, S., Schwarz, L., ve Clahsen, H. (2021). Morphological generalization in heritage speakers: The Turkish aorist. Second Language Research. https://doi.org/10.1177/02676583211059291
Venables, W. N., ve Ripley, B. D. (2002). Modern applied statistics with S. Springer
Veríssimo, J., ve Clahsen, H. (2014). Variables and similarity in linguistic generalization: Evidence from inflectional classes in Portuguese. Journal of Memory and Language, 76, 61-79.
Yavuz, H. (2011). Turkish Consonants. Z. Balpınar (Yay. haz.) Turkish phonology and morphology içinde (ss. 14-31). Anadolu Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serkan Uygun ^*
0000-0002-0880-9280
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

10 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

15 Eylül 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 33 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18492/dad.1114969

IZ

https://izlik.org/JA27KK52ZL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uygun, S. (2022). D1 Türkçe Konuşucularının Geniş Zaman Sonekini Genelleme Örüntüleri. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 33(2), 173-190. https://doi.org/10.18492/dad.1114969

D1 Türkçe Konuşucularının Geniş Zaman Sonekini Genelleme Örüntüleri

The Generalization Patterns of Turkish Aorist in L1 Turkish Speakers

Abstract

Keywords

D1 Türkçe Konuşucularının Geniş Zaman Sonekini Genelleme Örüntüleri

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster