Halaççada Etnodilbilimsel Ağ Canlılığı Alanı (ZonES): Bir Dilin Tehlikeye Girmesini Saptamak için Model

Social network and ethnolinguistic vitality have been separately studied in various language constellations with different speech communities and participant profiles so far. However, studies focusing on the interplay between social networks and ethnolinguistic vitality are quite scarce, even though the number of endangered languages is increasing in number. Adopting a mixed-hybrid model involving social network theory and ethnolinguistic vitality, this study aims to investigate whether the interplay between language vitality and language use in constructing or maintaining social networks could be observed in Khalaj-Persian by observing 26 multilingual Khalaj-Persian individuals. The data was collected through semi-structured interviews, field work notes, and a language use questionnaire. The effect of generational difference was also manipulated by dividing the participants into three generation groups (older, middle-aged, and younger) based on their ages. The findings revealed that there was an intimate relation between language use in networking and ethnolinguistic vitality for predicting language endangerment with its limitations. The intergenerational analysis showed that the older participants were more inclined to use their heritage language, i.e., Khalaj, with Khalaj-speaking individuals whenever possible, while the younger participants tended to use Persian predominantly in their social networks.

Toplumdilbilim alanında, toplumsal ağ ve etnodilbilimsel canlılık konuları şimdiye kadar farklı konuşma toplulukları ve katılımcı profilleri ile çeşitli dil kümelerinde ayrı ayrı incelenmiştir. Ancak, ilgili alanyazında sosyal ağ ve etnodilbilimsel canlılık arasındaki etkileşimin yok olma tehlikesi altındaki dillere odaklanan çalışmaların sayısı göreceli olarak azdır. Bu çalışma, (toplumsal ağ ve etnodilbilimsel canlılık kuramlarını içeren) karma bir model önermektedir. Bu doğrultuda, bu çalışma toplumsal ağların oluşumu veya sürdürülmesinde dil canlılığı ile dil kullanımı arasındaki etkileşimini odağına alarak, 26 çok dilli Halaçça-Farsça katılımcıyı inceleyerek söz konusu çok dilli ortamda oluşup oluşmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmadaki veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler, alan araştırması notları ve dil kullanım anketi yoluyla toplanmıştır. Katılımcılar yaşlarına göre üç kuşak grubuna (yaşlı, orta yaşlı ve genç) ayrılmış ve böylece kuşağın etkisinin ortaya çıkartılması hedeflenmiştir. Çalışma verilerinden elde edilen bulgular, toplumsal ağ oluşturma aşamasında dil kullanımı ve toplumsal etkenlerin dilin tehlikeye girmesini öngörmesi açısından etnodilbilimsel canlılık bağlamında yakın bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Kuşaklararası analiz ise, daha yaşlı katılımcıların mümkün olduğunca Halaçça konuşan bireylerle birlikte miras dillerini, yani Halaççayı kullanmaya daha meyilli olduklarına; genç katılımcıların ise sosyal ağlarında ağırlıklı olarak Farsça kullanmaya eğilimli olduklarına işaret etmektedir.