Gazete Köşe Yazısı Söyleminde Yükleme Stratejileri: Söylem Tarihsel Yaklaşım Çerçevesinde Bir Çözümleme

Derya Aydın; Gülsüm Songül Ercan

doi:10.18492/dad.1165818

EN TR

Predication Strategies in Op-Ed Discourse: An Analysis within the Framework of Discourse-Historical Approach

Abstract

Op-ed writers reflect the ideology of their media organizations in their columns using various linguistic strategies. These strategies can be manifested using the analytic tools provided by Critical Discourse Analysis (CDA). The aim of this study is to analyze how the portrait of Mehmed II painted by the Italian artist Bellini being purchased by Istanbul Metropolitan Municipality on 25 June 2020 is reflected in two op-ed articles in the Sözcü and Yeni Akit newspapers which represent contrasting ideologies. The op-ed articles have been analyzed using the Predication strategy within the framework of Discourse-Historical Approach (Reisigl & Wodak, 2009). Our findings have revealed that predication strategy has been used in the op-ed article in Yeni Akit newspaper to present the opposition between us and them, while it has been used in the op-ed article in Sözcü to create a similarity between the social actors with different ideological orientations by mitigating the distinction between us and them. It has been concluded that the topic at hand is the determining factor for the op-ed writers in conveying their ideologies in the text and that the predication strategy is mainly used to persuade the target audience.

Keywords

Gazete Köşe Yazısı Söyleminde Yükleme Stratejileri: Söylem Tarihsel Yaklaşım Çerçevesinde Bir Çözümleme

Öz

Gazete köşe yazarları temsilcisi oldukları yayın kuruluşunun ideolojisini çeşitli stratejiler yoluyla metne aktarmakta; bu ideolojiler Eleştirel Söylem Çözümlemesi’nin (ESÇ) sunduğu çözümleme araçları ile ortaya koyulabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, 25 Haziran 2020 tarihinde Fatih Sultan Mehmet’in İtalyan ressam Bellini tarafından yapılan tablosunun İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından satın alınmasının farklı ideolojik yönelimlere sahip Sözcü ve Yeni Akit gazetelerinde yer alan köşe yazılarında yansıtılma biçimlerinin incelenmesidir. Bu amaçla, söz konusu tablonun satın alınmasının konu edildiği iki köşe yazısı Söylem Tarihsel Yaklaşım’ın (Reisigl & Wodak, 2009) yükleme stratejisi çerçevesinde çözümlenmiştir. Bulgular, Yeni Akit gazetesindeki köşe yazısında yükleme stratejisinin biz ve onlar ayrımını yansıtma amacıyla; Sözcü gazetesindeki köşe yazısında ise, beklenenin aksine, biz ve onlar ayrımını hafifleterek farklı ideolojik eğilimlere sahip toplumsal aktörler arasında benzerlik kurma amacıyla kullanıldığını göstermiştir. Bu bulgu, gazete köşe yazarlarının ideolojilerini metne aktarmasında belirleyici etmenin ele alınan konu olduğunu ve yükleme stratejisinin gazete köşe yazarları tarafından temelde hedef kitleyi ikna etme amacıyla kullanıldığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aydın-Düzgit, S. (2011). Avrupa Birliği-Türkiye ilişkilerine post yapısalcı yaklaşım: Almanya örneğinde dış politika ve söylem analizi. Uluslararası İlişkiler, 8(29), 49-70.
Bell, A. (1998). The discourse structure of news stories. A. Bell, ve P. Garreth (Yay. haz.), Approaches to media discourse içinde (ss. 64-104). Oxford and Malden Massachusetts: Blackwell Publishers.
Bloor M. and Bloor, T. (2007). The practice of critical discourse analysis. Great Britain: Hodder Arnold.
Blommaert, J., & Bulcaen, C. (2000). Critical discourse analysis. Annual review of Anthropology, 29, 447-466.
Büyükkantarcıoğlu, N. (2006). Toplumsal gerçeklik ve dil. Ankara: Multilingual Yayınları.
Can, Ö., & Ercan, G. S. (2020). Reported speech types and their discursive functions in Turkish op-ed articles. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 31(2), 265-288.
Chen, L. (2005). Transitivity in media texts: Negative verbal process sub-functions and narrator bias. IRAL, 43, 33-51.
Chouliaraki, L., & Fairclough, N. (1999). Discourse in late modernity. Edinburgh University Press.

Danış, P. (2021). Gazete köşe yazısı söylemi kapsamında yeni baro düzenlemesi: Söylem-Tarihsel yaklaşım çerçevesinde bir çözümleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(3), 1001-1023.
Danış, P. & Ercan, G. S. (2021). Practical reasoning skills in Turkish political discourse: practical arguments used by the mayoral candidates of Istanbul. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 801-826.
Ercan, G. S. (2003). Gazete köşe yazılarında dil kullanımı: Kaçınma ve cinsiyet değişkeni. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Ercan, G. S. & Dizdarcı, E (2016). Medyada yargı: Gazete köşe yazıları örneği. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 98-114.
Ercan, G. S., & Danış, P. (2019). Söylem, söylem çözümlemesi ve eleştirel söylem çözümlemesi: Tanımları ve kapsamları. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 6(2), 527-552.
Ekici, C., & Ercan, G. S. (2019). Gazete köşe yazıları söyleminde süreç seçimi: toplumsal cinsiyet ve politik ideoloji etkisi. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 30(1), 123-144.
Fairclough, N. (1989). Language and power. London and Newyork: Longman.
Fairclough, N. (1995a). Critical discourse analysis: The critical study of language. London and Newyork: Longman.
Fairclough, N. (1995b). Media discourse. London, United Kingdom: Arnold.
Fairclough, N. (1996). Discourse and social change. (4th Bs.). Cambridge: Blackwell.
Fairclough, N. (2001). Language and Power. London: Longman.
Fairclough, N. & Wodak, R. (1997). Critical Discourse Analysis. T. A. van Dijk (Yay. haz.), Discourse as social interaction (Vol. 2) içinde (ss. 258-284). London: Sage.
Fowler, R. (1991). Language in the news: Discourse and ideology in the press. London: Routledge.
Fryberg, S. A., Stephens, N. M., Covarrubias, R., Markus, H. R., Carter, E. D., Laiduc, G. A., & Salido, A. J. (2012). How the media frames the immigration debate: The critical role of location and politics. Analyses of Social Issues and Public Policy. 12(1), 96-112.
Göksel, A., & Kerslake, C. (2005). Turkish, a comprehensive grammar. London & New York: Routledge.
Karaca, K. (2017). Seçim Propaganda Konuşmalarının Söylemsel Stratejiler Çerçevesinde İncelenmesi: Söylemsel-Tarihsel Bir Yaklaşım, 30. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri içinde (s. 93-101). 13-14 Mayıs, Ankara.
Kongar. E. (1998). 21. yüzyılda Türkiye: 2000’li yıllarda Türkiye’nin toplumsal yapısı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Küçüksakarya, E. (2020). Habertürk ve Yeni Akit gazetelerinde yüklemleme stratejileri: Söylem-tarihsel yöntem temelli bir inceleme. Kritik İletişim Çalışmaları Dergisi, 2(2), 45-54.
O’Keeffe, A. (2011). Media and discourse analysis. J. Gee ve M. Handford (Yay. haz.), The Routledge handbook of discourse analysis içinde (ss. 441-454). London: Routledge.
Oktar, L. (2001). The ideological organization of representational processes in the presentation of us and them. Discourse & Society, 12(3), 313-346.
Oktar, L., & Değer, A. C. (1999). Gazete söyleminde kiplik ve işlevleri. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 10, 45-53.
Paltridge, B. (2006). Discourse analysis: An introduction. London: Continuum.
Reisigl, M. & Wodak, R. (2009). The discourse-historical approach. R. Wodak & M. Meyer (Yay. haz.), Methods of critical discourse analysis içinde (ss. 87-121). London: Sage.
Reisigl, M. (2017). The discourse-historical approach. J. Flowerdew ve J. E. Richardson (Yay. haz.), The Routledge handbook of critical discourse studies içinde (ss. 44-59). London/New York: Routledge.
Richardson, J. E. (2007). Analysing newspapers: An approach from critical discourse analysis. Hampshire: Palgrave Macmillan.
Talbot, M. (2007). Media discourse representation and interaction. Edinburgh: Edinburgh University Press.
van Djk, T. A. (1990). Social Cognition and Discourse. H. Giles ve W. P. Robinson (Yay. haz.), Handbook of language and social psycohology içinde (ss.163-183). Chichester: John Wiley and Sons.
van Dijk, T. A. (1993). Principles of critical discourse analysis. Discourse & Society, 4(2), 249-283.
van Dijk, T. A. (1995). Power and the news media. Political communication and action, 6(1), 9-36.
van Dijk, T. A. (1996). Opinions and ideologies in editorials. Paper for the 4th international symposium of critical discouse analysis, language, social life and critical thought. (14-16 December), Athens.
van Dijk, T. A. (1998). Ideology: A multidisciplinary approach. London: Sage.
van Dijk, T. A. (2001). Multidisciplinary CDA: a plea for diversity. M. Meyer ve R. Wodak (Yay. haz.), Methods of critical discourse analysis içinde (ss. 95-120). London: Sage.
van Dijk, T. A. (2008). Discourse and context. New York: Cambridge University Press.
van Dijk, T. A. (2017). Socio-cognitive discourse studies. J. Flowerdew ve J. E. Richardson (Yay. haz.), The Routledge handbook of critical discourse studies içinde. (ss. 26-43). London/New York: Routledge.
Wodak, R. (2001). What CDA is about–A summary of its history, important concepts and its developments. M. Meyer ve R. Wodak (Yay. haz.), Methods of critical discourse analysis içinde (ss.1-13). London: Sage.
Wodak, R. (2008). Us and them: inclusion and exclusion-Discrimination via discourse. G. Delanty, R. Wodak ve P. Jones, (Yay. haz.), Identity, belonging and migration (Vol. 17) içinde (ss. 54-77). Liverpool: Liverpool University Press.
Yağcıoğlu, S. (2002). Eleştirel söylem çözümlemesi: Disiplinlerarası bir yaklaşım. S. Yağcıoğlu (Yay. haz.), 1990 sonrası laik ve antilaik çatışmasında farklı söylemler içinde (ss. 3-34). İzmir: Dokuz Eylül Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Derya Aydın ^*
0000-0003-0706-8051
Türkiye

Gülsüm Songül Ercan
0000-0002-5392-7008
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

23 Ağustos 2022

Kabul Tarihi

17 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 33 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18492/dad.1165818

IZ

https://izlik.org/JA48ZW74PU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aydın, D., & Ercan, G. S. (2022). Gazete Köşe Yazısı Söyleminde Yükleme Stratejileri: Söylem Tarihsel Yaklaşım Çerçevesinde Bir Çözümleme. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 33(2), 305-330. https://doi.org/10.18492/dad.1165818

Cited By

Muhafazakâr İdeolojinin Aile ve Kadına Bakış Açısının Bir Yansıması Olarak Yoksulluk Nafakası Tartışmaları

Mülkiye Dergisi

https://doi.org/10.25064/mulkiye.1406360