Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma

Fatma Büşra Süverdem

doi:10.18492/dad.1716289

TR EN

Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma

Öz

Translanguaging kavramı, ilk olarak Galce-İngilizce iki dilli eğitim ortamında ortaya atılmış, zaman içinde diğer alanlarda da kullanılmaya başlanmıştır. Bu kavram, çok dilli bireylerin dil dağarcıklarında bulunan tüm dilleri anlam oluşturma sürecinde bütüncül ve esnek bir biçimde, diller arasında keskin sınırlar olmadan kullanmalarını tanımlamaktadır. Uluslararası alan yazınında yaygınlaşan translanguaging kavramı, son yıllarda Türkçe alan yazınında da farklı terimlerle karşılanmaya başlamıştır. Bu çalışmada söz konusu kavram için önerilen ve sistematik derleme yöntemiyle erişilen farklı Türkçe çeviriler kavramsal ve terminolojik açıdan değerlendirilecektir. Çalışmanın amacı translanguaging kavramının Türkçe karşılığı olarak “diller ötesilik” teriminin Türkçe alan yazınında yerleşmesini destekleyerek bu alanda yapılan kuramsal çalışmalara katkıda bulunmaktır.

Anahtar Kelimeler

A Discussion on Translanguaging and Related Concepts

Öz

The concept of translanguaging first emerged in a Welsh-English bilingual educational context and has since been adopted in various fields, particularly in language education. It refers to the holistic and flexible use of all linguistic resources within an individual's repertoire during meaning-making processes, transcending traditional language boundaries. This approach allows multilingual individuals to creatively and dynamically integrate their linguistic competencies. While translanguaging has gained widespread attention in international literature, various Turkish equivalents have recently appeared in the national academic discourse. This study examines the Turkish translations proposed for the term 'translanguaging' and obtained through a systematic review method from both conceptual and terminological perspectives. Among these, the term “diller ötesilik” is proposed as the most comprehensive and accurate representation of the original concept. The aim is to promote the adoption of this term in Turkish scholarly literature and contribute to greater conceptual clarity in studies related to translanguaging.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Altun, H. (2021). Diller arası geçişlilik (Translanguaging): Çıkarımlar ve Türkiye bağlamında artan ihtiyaç. Türkiye’deki yazma derslerindeki etkilerine ilişkin içgörüler. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(29), 61-83. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1035626
Altun, H. (2023). Translanguaging approach in writing Turkish as a second language: an experimental study. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 27(2), 473-490. https://izlik.org/JA92UX87MR
Aydın, G. (2024). Diller ötesilik. Dil öğretiminde güncel bir yaklaşım. Pegem Akademi.
Aydın, İ, Torusdağ, G. (2014). Türkçe öğretimi çerçevesinde yazınsal bir metin çözümleme örneği olarak Refik Halit Karay’ın Garip Bir Hediye’si. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 3(4), 109-134. https://doi.org/10.7884/teke.340
Ataş, U. (2023). Translanguaging in English-medium instruction (EMI): Examining English literature content classrooms. Turkish Journal of Education, 12(3), 142-157. https://doi.org/10.19128/turje.1210174
Baker, C. (2001). Foundations of bilingual education and bilingualism. Multilingual Matters.
Baker, C. (2006). Foundations of bilingual education and bilingualism. Multilingual Matters.
Baker, C. (2011). Foundations of bilingual education and bilingualism. Multilingual Matters.

Becker, A. L. (1988). Language in Particular: A Lecture. D. Tannen (Ed.), Linguistics in Context içinde (ss. 17-35). Bloomsbury Academic.
Becker, K. (2014). Linguistic repertoire and ethnic identity in New York City. Language & Communication, 35(1), 43-54. https://doi.org/10.1016/j.langcom.2013.12.007
Blackledge, A., & Creese, A. (2010). Multilingualism: A critical perspective. Continuum.
Busch, B. (2012). The linguistic repertoire revisited. Applied Linguistics, 1-22, https://doi.org/10.1093/applin/ams056
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz Ş. ve Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Canagarajah, S. (2013). Translingual practice: Global Englishes and cosmopolitan relations. Routledge.
Cenoz, J., Gorter, D. (2021). Pedagogical translanguaging. Cambridge University Press.
Council of Europe (2020), Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment – Companion volume, Council of Europe Publishing, Strasbourg, www.coe.int/lang-cefr.
Creese, A., Blackledge, A. (2010). Translanguaging in the bilingual classroom: A pedagogy for learning and teaching? The Modern Language Journal, 94(1), 103–115. https://www.jstor.org/stable/25612290
Çörten, S. B. (2025). İkinci/yabancı dil olarak Türkçe öğrenenleirn yazılı üretimlerindeki diller ötesilik davranışlarına ilişkin görünümler. International Journal of Language Academy, 13 (2), 153-174.
Çörten, S. B., Süverdem, F. B. (2023). Türkçe-Danca iki dilli öğrencilerin Türkçe derslerindeki diller ötesilik davranışları ile ilgili bir araştırma. Turkophone, 10(2), 143-153. https://dx.doi.org/10.55246/turkophone.1288366.
Dağhan-Aslan, G., Kıray, G. (2020). The reflection of the first foreign language (English) by utilizing translanguaging strategies in the teaching of second foreign language (German). Journal of Language and Linguistic Studies, 16(3), 1368-1386. https://doi.org/10.17263/jlls.803801
Demuro, E., Gurney, L. (2021). Languages/languaging as world-making: the ontological bases of language. Language Sciences, 83(2020), 1-13. https://doi.org/10.1016/j.langsci.2020.101307
Ergül, H. (2023). Translanguaging realities: The use of first language in microteaching practices vs. young learner classrooms. Bartın University Journal of Faculty of Education, 12(4), 751-761. https://doi.org/10.14686/buefad.1335510
Etimoloji Türkçe. (t.y.). Transire. Etimoloji Türkçe içinde. 09 Haziran, 2025 tarihinde https://www.etimolojiturkce.com/arama/transire adresinden erişilmiştir.
Ferguson, C. (1973). Language problems of variation and repertoire. Daedalus: Language as a Human Problem, 102(3), 37-46. https://www.jstor.org/stable/20024144
Flynn, E. E., Hoy, S. L., Lea, J. L., ve García, M. A. (2019). Translanguaging through story: Empowering children to use their full language repertoire. Journal of Early Childhood Literacy, 21(2), 283-309. https://doi.org/10.1177/1468798419838569
García , O. (2009). Bilingual education in the 21st century: A global perspective. Wiley.
García, O., Lin, A. M. Y. (2016). Translanguaging in bilingual education. O. García, A. M. Y. Lin, ve S. May (Ed.), Bilingual and Multilingual Education, Encyclopedia of Language and Education içinde (ss. 117-130). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-02324-3
García, O., Johnson, S. I., ve Seltzer, K. (2017). The translanguaging classroom: Leveraging student bilingua lism for learning. Caslon.
García , O., Wei, L. (2014). Translanguaging. Language, Bilingualism and Education. Palgrave Macmillan.
Grand Dictionnaire Latin. (t.y.). Trans. Grand Dictionnaire Latin içinde. 09 Haziran, 2025 tarihinde https://www.grand-dictionnaire-latin.com/dictionnaire-latin-francais.php?parola=trans adresinden erişilmiştir.
Greenhalgh, T., Peacock, R. (2005). Effectiveness and efficiency of search methods in systematic reviews of complex evidence: audit of primary sources. Bmj, 331(7524), 1064-1065. https://doi.org/10.1136%2Fbmj.38636.593461.68
Grosjean, F. (1982). Life with Two Languages, An Introduction to Bilingualism. Harvard University Press,
Grosjean, F. (1985a) The bilingual as a competent but specific speaker—hearer. The Journal of Multilingual and Multicultural Development, 6, 467—77.
Grosjean, F. (1993). La personne bilingue et biculturelle dans le monde des entendants et des sourds. Nouvelles pratiques sociales, 6(1), 69–82. https://doi.org/10.7202/301197ar.
Grosjean, F. (2008). Studying bilinguals. Oxford University Press.
Grosjean, F. (2010). Bilingual: Life and reality. Harvard University Press.
Grosjean, F. (2014). Bicultural bilinguals. International Journal of Bilingualism, 1-15. https://doi.org/10.1177/1367006914526297
Grosjean, F. (2015). Parler plusieurs langues: le monde des bilingues. Albin Michel.
Gumperz, J. J., Naim, C. M. (1960). Formal and informal standards in Hindi regional language area. C. A. Ferguson ve J. J. Gumperz (Ed.), Linguistic Diversity in South Asia: studies in regional, social and functional variation içinde (Vol. III. RCAPF-P, ss. 92–118). Indiana University Research Center in Anthropology, Folklore, and Linguistics Publication.
Hakkında. (2025, 02 12). DergiPark. 02 12, 2025 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/pub/page/about adresinden erişilmiştir.
Hamers, J. F., & Blanc, M. H. (2000). Bilinguality and Bilingualism. Cambridge University Press.
Hauck, J. D., Heurich, G. O., (2018). Language in the Amerindian imagination: an inquiry into linguistic natures. Language and Communication, 63, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.langcom.2018.03.005
İlhan, B. (2023). Dil Öğretiminde Geçişli Dil Süreçleri Pedagojisi Kullanımı: Bir Derleme Çalışması. Dil Dergisi, 174(1). 1-30.
İnce, B. (2021). İkidilliliğin avantajları ve dezavantajları. İ. Güleç, B. İnce, ve H. N. Demiriz (Ed.), İkidillilik ve ikidilli çocukların eğitimi içinde (ss. 429-442). Kesit Yayınları.
İnci Kavak, V., Kırkgöz, Y. (2022). Exploring university students’ note-taking in literature courses: A translanguaging perspective. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51(2), 1468-1486. https://doi.org/10.14812/cufej.1027947
Karakuş, N., Eren Ökten, C., ve Gedik, K. (2025). İki dillilik ve yapay zekâ: Diller ötesilik tespiti için kavramsal bir model önerisi. Turkish Studies - Language, 20(2), 1167-1188. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.79747
Kılıç, D., Ökten, C. E. (2021). Göçmen öğrencilerin yazma becerilerini geliştiren dil alaşımı etkinlikleri. İ. Güleç, B. İnce, ve H. N. Demiriz (Ed.), İkidillilik ve ikidilli çocukların eğitimi içinde (ss. 291-349). Kesit Yayınları.
Kirsch, C. (2018). Young children capitalising on their entire language repertoire for language learning at school. Language, Culture and Curriculum, 31(1), 39–55. https://doi.org/10.1080/07908318.2017.1304954.
Kusters, A., De Meulder M. (2019). Language Portraits: Investigating Embodied Multilingual and Multimodal Repertoires. Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research, 20(3), 1-37, http://dx.doi.org/10.17169/fqs-20.3.3239.
Kusters, A., Spotti, M., Swanwick, R., ve Tapio, E. (2017). Beyond languages, beyond modalities: transforming the study of semiotic repertoires. International Journal of Multilingualism, 14(3), 219–232. https://doi.org/10.1080/14790718.2017.1321651
Küçükali, E., Koçbaş, D. (2025). Attitudes of L2 vs. L3 / L3+ Learners to Translanguaging Pedagogies in Turkish University Context. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 1531-1558. https://doi.org/10.53444/deubefd.1529459
Larousse. (t.y.). Trans. Larousse içinde. 09 Haziran, 2025 tarihinde https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/trans-/79047 adresinden erişilmiştir.
Maturana, H., Varela, F. (1998). The Tree of Knowledge. The Biological Roots of Human Understanding. Shambhala.
Mignolo, W. (2000). Local Histories/Global Designs. Coloniality, Subaltern Knowledges, and Border Thinking. Princeton University Press.
Mısır, H., Erdoğan Öztürk, Y. (2022). Diller ötesilik kuramı: Dile yeni bir bakış. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi, 18(2), 1-18. https://izlik.org/JA99YJ63PL
Olğun Baytaş, M., ve Çelik, A. (2020). Bir kapı aralamak: Yerel ve Suriyeli çocuklarla yaratıcı drama. Yaratıcı Drama Dergisi, 15(2), 227-258. https://doi.org/10.21612/yader.2020.024
Otheguy, R., García, O. ve Reid. W. (2015). Clarifying translanguaging and deconstructing named languages: A perspective from linguistics. Applied Linguistics Review 6(3). 281–307.
Özkaynak, O. (2020). A structural equation model on translanguaging practices, foreign language classroom anxiety, reconceptualized L2 motivational self system, and foreign language achievement of emergent bilinguals, [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Bilkent Üniversitesi, Ankara.
Özkaynak, O. (2024). Diller arası geçişlilik: 21. Yüzyılın dinamik dil ve eğitim uygulamaları. G. Altıntop Taş, K. Nazlı (Ed.), Toplumdilbilim araştırmaları II. Kuramsal ve uygulamalı yaklaşımlar içinde. Çizgi Kitabevi.
Petticrew, M., Roberts, H. (2006). Systematic reviews in the social sciences. A practical guide. Blackwell Publishing.
Saussure, F. (2014). Genel Dilbilim Yazıları (çev. S. Kılıç). İthaki Yayınları.
Süverdem, F. B., Ertek, B. (2020). İki Dillilik ve İki Kültürlülük: Göç, Kimlik ve Aidiyet. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 6(2), 183-207. https://doi.org/10.34137/jilses.826142
Süverdem, F. B., Hamurcu, Z. Ş. (2021). Fransa’da yaşayan Türkçe-Fransızca iki dilli Türk öğrencilerin çok dilli dağarcığı üzerine bir dil portresi çalışması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 25, 929-953. https://doi.org/10.29000/rumelide.1032543
Tekin, S. (2023). Translanguaging strategies with pre-service EFL teachers in EMI classrooms: An emic perspective. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (35), 1242-1257. https://doi.org/10.29000/rumelide.1342277
Turner, M., Lin, A. (2017). Translanguaging and named languages: Productive tension and desire. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, 23(4), 423-433. https://doi.org/10.1080/13670050.2017.1360243
Türk Dil Kurumu. (t.y.). Alaşım. Güncel Türkçe Sözlük içinde. 09 Haziran, 2025 tarihinde http://www.sozluk.gov.tr adresinden erişilmiştir.
Uluçam-Wegmann, I. (2022). Çok dilli ortamlarda translanguaging yaklaşımı temelli köken dili Türkçe dersi. Türkçenin Eğitimi-Öğretiminde Kuramsal ve Uygulamalı Çalışmalar 12 içinde (ss. 127-139). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Ulum, Ö. G. (2025). Review of the book Translanguaging and English as a Lingua Franca in the Plurilingual Classroom by Anna Mendoza. International Journal of Educational Spectrum (IJES), 7(1), 131-137. https://doi.org/10.47806/ijesacademic.1601802
Wei, L. (2011). Moment analysis and translanguaging space: Discursive construction of identities by multilingual Chinese youth in Britain, Journal of Pragmatics 43(5), 1222–1235. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2010.07.035
Wei, L. (2018). Translanguaging as a Practical Theory of Language. Applied Linguistics 39(1): 9–30. https://doi.org/10.1093/applin/amx039.
Williams, C. (1994). Arfarniad o Ddulliau Dysgu ac Addysgu yng Nghyd-destun Addysg Uwchradd Ddwyieithog, [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. University of Wales, Bangor.
Yıldız, A. (2022). Bir araştırma metodolojisi olarak sistematik literatür taramasına genel bakış. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 367-386. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227366
Young, V. A. (2004). Your average nigga. College Composition and Communication, 55(4), 693-715. https://doi.org/10.2307/4140667
Yuvayapan, F. (2019). Translanguaging in EFL classrooms: Teachers’ perceptions and practices. Journal of Language and Linguistic Studies, 15(2), 678-694. https://doi.org/10.17263/jlls.586811

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Kullanım Bilimi, Toplumsal Dilbilim, Uygulamalı Dilbilim ve Eğitim Dilbilimi , Dilbilim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatma Büşra Süverdem ^*
0000-0002-0500-740X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

9 Haziran 2025

Kabul Tarihi

23 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18492/dad.1716289

IZ

https://izlik.org/JA95DN66ME

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Süverdem, F. B. (2026). Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 37(1), 125-155. https://doi.org/10.18492/dad.1716289

AMA

1.Süverdem FB. Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma. JLR. 2026;37(1):125-155. doi:10.18492/dad.1716289

Chicago

Süverdem, Fatma Büşra. 2026. “Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma”. Dilbilim Araştırmaları Dergisi 37 (1): 125-55. https://doi.org/10.18492/dad.1716289.

EndNote

Süverdem FB (01 Haziran 2026) Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma. Dilbilim Araştırmaları Dergisi 37 1 125–155.

IEEE

[1]F. B. Süverdem, “Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma”, JLR, c. 37, sy 1, ss. 125–155, Haz. 2026, doi: 10.18492/dad.1716289.

ISNAD

Süverdem, Fatma Büşra. “Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma”. Dilbilim Araştırmaları Dergisi 37/1 (01 Haziran 2026): 125-155. https://doi.org/10.18492/dad.1716289.

JAMA

1.Süverdem FB. Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma. JLR. 2026;37:125–155.

MLA

Süverdem, Fatma Büşra. “Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma”. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, c. 37, sy 1, Haziran 2026, ss. 125-5, doi:10.18492/dad.1716289.

Vancouver

1.Fatma Büşra Süverdem. Diller Ötesilik ve İlişkili Kavramlar Üzerine Bir Tartışma. JLR. 01 Haziran 2026;37(1):125-5. doi:10.18492/dad.1716289