Uzamsal Referans Çerçeveleri ve Türkçedeki Görünümleri Üzerine Bir İnceleme
Öz
Bu çalışma uzamsal referans çerçeveleri üzerine Türkçeden bakıldığında ne tür görünümlere erişilebileceği sorusundan hareketle yapılmıştır. Türkçe için kullanılan uzamsal referans çerçevelerini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen uygulamada, konumlanış ilişkisi aktaran ikili nesne düzenlemelerinden oluşan dört farklı üretim görevi (production task) 40 kadın ve 40 erkek olmak üzere toplam 80 katılımcı tarafından yerine getirilmiştir. Çalışma, bu uygulamada katılımcıların yerine getirdiği üretim görevlerinden elde edilen verilere dayalı bir tartışma sunmaktadır.
Çalışmanın
öne çıkardığı bulguların ilki Türkçede iki nesne arasındaki konumlanış
ilişkisini aktarmak amacıyla içsel
(intrinsic) ve göreli (relative)
referans çerçevelerinin kullanılıyor oluşudur. Öte yandan, konumlanan ile
konumlayan olan nesnelerin özelliklerinin uzamsal referans çerçevesi seçimini
Türkçede de doğrudan etkilemekte olduğu çalışmanın bir diğer bulgusunu
oluşturmuştur. Öyle ki, kullanım sıklıkları, konumlanan ve konumlayan olan nesnelerin
özelliklerine göre ve nesne düzenlemelerine göre farklılık göstermektedir. Bu
çalışmanın araştırma soruları çerçevesinde cinsiyetin uzamsal referans
çerçevesi seçiminde bir değişken olmadığı saptanmıştır. Bunun yanında fen
bilimleri ile sosyal bilimlerden gelen katılımcılar arasında göreli referans
çerçevesi kullanımı açısından anlamlı bir fark olmazken içsel referans
çerçevesi kullanma eğilimi fen bilimlerinden gelen katılımcılarda daha
fazladır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Beller, S., Singmann, H., Hüther L. & Bender, A. (2015). Turn around to have a look? Spatial referencing in dorsal vs. frontal settings in cross-linguistic comparison. Frontiers in Psychology, 6: 1283, 1-17.
- Borillo, A. (1998). L’espace et Son Expression en Français. Paris: Ophrys.
- Brown, P., & Levinson, S. C. (2000). Frames of spatial reference and their acquisition in Tenejapan Tzeltal. In L. P. Nucci, G. B. Saxe, & E. Turiel (Eds.), Culture, thought, and development. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. 167–197.
- Carlson, L.A. & Hill, P.L. (2007). Experimental methods for studying language and space. In M. Gonzalez-Marquez, I. Mittelberg, S. Coulson & M.J. Spivey (Eds.), Methods in cognitive linguistics. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. sf. 250-276.
- Carlson-Radvansky, L.A. & Irwin, D. (1993). Frames of reference in vision and language: where is above? Cognition, 46, 223-244.
- Carlson-Radvansky, L.A., & Irwin, D.E. (1994). Reference frame activation during spatial term assignment. Journal of Memory and Language, 33, 646–671.
- Carlson-Radvansky, L.A., & Radvansky, G.A. (1996). The influence of functional relations on spatial term selection. Psychological Science, 7, 56–60.
- Clark, H. (1973). Space, time, semantics and the child. In T.E.Moore, ed. Cognitive development and the acquisition of language. 28-63. New York: Academic Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mayıs 2019
Gönderilme Tarihi
8 Ocak 2019
Kabul Tarihi
2 Mayıs 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 30 Sayı: 1
Cited By
Morphological Structuring of Search Domains in Turkish Embedded Locative Constructions
Dilbilim Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.18492/dad.1599002
