Research Article

Dilsel Çeşitliliğin Sınırları: Türkçenin Azrak Dil Özellikleri

Volume: 35 Number: 2 December 24, 2024
EN TR

Dilsel Çeşitliliğin Sınırları: Türkçenin Azrak Dil Özellikleri

Öz

Dilin evrensel özelliklerini anlama çabası, sıklıkla diller arasında ortak yapısal özelliklerin saptanmasıyla gelişen dil tipolojisi çalışmalarını ön plana çıkarmaktadır. Bu çalışmalar dillerin genel özellikleri üzerine yoğunlaşmakta, genellemelerin dışında kalan, diğer bir deyişle dillerde daha az görülen özellikler genel kurallara aykırı olarak etiketlenmektedir. Oysaki genellemelerin dışında bırakılan bu özellikler dilsel çeşitliliğin sınırlarının ortaya koyulmasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Ender, çok ender, seyrek ve tekçil terimleriyle ulamlandırılan genel kuralların dışında kalan özellikler bu çalışmada ‘azrak dil özellikleri’ başlığı altında toplanmış, Türkçenin dünya dillerine göre sahip olduğu azrak özelliklerini saptamak ve ortaya çıkan özellikleri Cysouw (2011)’in ≤%7.2’lik eşiği temelinde ulamlandırmak amacıyla World Atlas of Language Structures (İng. Dil Yapılarının Dünya Atlası) çevrimiçi veritabanı kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre Türkçede yüksek ön yuvarlak ünlü /y/ ve orta ön yuvarlak ünlü /ø/ sesbirimlerinin aynı anda sayımcada bulunması (%4), tanıtsallığın zaman ulamının bir parçası olması (%5.7) ve belirli tanımlık bulunmaması ancak belirsiz tanımlığın bulunması (%7.2) olmak üzere üç seyrek azrak özellik saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Aikhenvald, A. ve Dixon, R. M. W. (2017). The Cambridge Handbook of Linguistic Typology. Cambridge University Press.
  2. Aksan, D. (1983). Sözcük Türleri (Ad, Sıfat, Belirteç, Adıl, İlgeç, Bağlaç, Ünlem, Eylem). Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Banguoğlu, T. (1990). Türkçenin Grameri. Türk Tarih Kurumu Basım Evi.
  4. Berge, A. (2010). Unexpected non-anaphoric marking in Aleut. J. Wohlgemuth ve M. Cysouw (Yay. haz.), Rara & Rarissima: Documenting the fringes of linguistic diversity içinde (s. 1-22). De Gruyter Mouton.
  5. Bickel, B. (2017). Belhare. G. Thurgood, R. J. LaPolla (Yay. haz.), The Sino-Tibetan Languages içinde (s. 701). Routledge.
  6. Bickel, B. ve Nichols, J. (2003). Typological enclaves. 5th Biannual Conference of the Association for Linguistic Typology, Cagliari, September (Vol. 18) içinde.
  7. Booij, G. E. (2005). The grammar of words. Oxford University Press.
  8. Butskhrikidze, M. (2010). The nature of consonant sequences in Modern Georgian. J. Wohlgemuth ve M. Cysouw (Yay. haz.), Rara & Rarissima: Documenting the fringes of linguistic diversity içinde (s. 23-46). De Gruyter Mouton.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Corpus Linguistics , Linguistic Structures (Incl. Phonology, Morphology and Syntax) , Historical, Comparative and Typological Linguistics

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 24, 2024

Submission Date

July 31, 2024

Acceptance Date

October 21, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 35 Number: 2

APA
Akkuş, Ç., & Can, Ö. (2024). Dilsel Çeşitliliğin Sınırları: Türkçenin Azrak Dil Özellikleri. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 35(2), 167-196. https://doi.org/10.18492/dad.1525206