Erken Cumhuriyet Döneminden Günümüze Çocuk Edebiyatındaki Çevre Odaklı Kültürel Sözcüklerin Çevirisine Niceliksel Bir Yaklaşım

Neslihan Kansu-yetkiner; Derya Duman; Yasemin Yavuz; Merve Avşaroğlu

doi:10.18492/dad.405249

TR EN

Erken Cumhuriyet Döneminden Günümüze Çocuk Edebiyatındaki Çevre Odaklı Kültürel Sözcüklerin Çevirisine Niceliksel Bir Yaklaşım

Öz

Betimleyici Çeviribilim temelli bu çalışmanın amacı, kültüre özgü bir öge olarak değerlendirilen çevre/doğa bilgisi içeren sözcüklerin kültürlerarası aktarımı sırasında geliştirilen çeviri yöntemlerinin dağılımlarını niceliksel verilerle tarihsel olarak belirlemek ve kültür ögelerinin çevrilmesi açısından çocuk edebiyatı kapsamında öncül bir yöntem haritası oluşturmaktır. Çalışmanın veri tabanını doğada serüven, insan-doğa mücadelesi, insan-hayvan dostluğu temalı, özgün dili İngilizce olan 10 çocuk klasiği ve bu eserlerin 1929-2013 yıllarında basılan 48 yeniden çevirisi oluşturmaktadır. Çalışmamızın bulguları, erken Cumhuriyet döneminde en fazla sözcüğü sözcüğüne çeviri yönteminin kullanıldığını; daha sonraki dönemlerde çeviri sürecine egemen olan yöntemlerin sırasıyla yerlileştirme, sözcüğü sözcüğüne çeviri ve yabancılaştırma olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, tarihsel süreçte ülkenin sosyo-kültürel ve politik koşullarıyla bağdaştırılarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Anahtar sözcükler: çeviri çocuk edebiyatı,çeviri yöntemleri,çevre odaklı kültürel öğeler,yerlileştirme

References

Aixela, J. F. (1996). Culture-specific items in translation. R. Alvarez ve C. Africa Vidal (haz.), Translation, power, subversion (s. 52-78). Frankfurt: Multilingual Matters.
Aksoy, B. (2001). Translation as rewriting: the concept and its implications on the emergence of a national literature. Translation Journal, 5(3). Erişim adresi http://accurapid.com/journal/16prof.htm.
Arslan, D. U. (2016). Translation, obscenity and censorship in Turkey: Avni İnsel as a translator and patron of popular erotic literature (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Bassnett, S. & Lefevere, A. (1990). Translation, history and culture. London: Printer Publishers.
Baker, M. (1992). In other words. London: Routledge.
Baratz, L. & Hazeria, H. A. (2012). Children’s literature as an important tool for education of sustainability and the environment. International Electronic Journal of Environmental Education, 2 (1), 31-36.
Çıkla, S. (2005). Tanzimattan günümüze çocuk edebiyatı ve bazı öneriler. Hece Dergisi Çocuk Edebiyatı Özel Sayısı, 104/105, 89-107.
Daldeniz, E. (2010). Islamic publishing houses in transformation: the role of translation. Translation Studies, 3 (2), 216-230.

Florin, S. (1993). Realia in translation. P. Zlateva (haz.), Translation as social action. Russian and Bulgarian perspectives (s. 122-128). London: Routledge.
Frank, H. T. (2007). Cultural encounters in translated children's literature: images of Australia in French translation. Manchester: St. Jerome Publishing.
Goodenough, W. H. (1964). Cultural anthropology and linguistics. D. Hymes (haz.), Language in culture and society. A reader in linguistics and anthropology (s. 36-39). New York: Harper & Row.
Güran Yiğitbaşı, K. (2014). Türkiye’de çocuk dergiciliği: TRT Çocuk Dergisi örneği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5, 37-56.
Hunt, P. (1994). An introduction to children’s literature. Oxford: Oxford University Press.
Kansu-Yetkiner, N. (2014). Words apart, worlds apart: peritexts from Islamized translations of world classics in children's literature. Children's Literature in Education An International Quarterly, 45 (4), 340-353.
Kaplan, İ. (2011). Türkiye'de milli eğitim ideolojisi. İstanbul: İletişim.
Klingberg, G. (1986). Children’s fiction in the hands of the translator. Malmo: Liber/Gleerup.
Lefevere, A. (1992). Translation, rewriting, and the manipulation of literary fame. London/New York: Routledge.
Newmark, P. (1988). Textbook of translation. Oxford: Pergamon.
Neydim, N. (2000). 80 sonrası paradigma değişimi açısından çeviri çocuk edebiyatı (Doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Neydim, N. (2003). Türkiye’de çeviri çocuk edebiyatının gelişimi ve bu gelişimde Fransız dili ve aydınlanmasının etkisi. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, 13, 79-93.
Neydim, N. (2006). Masumiyetini tamamen kaybeden seçki: 100 Temel Eser. Radikal. Erişim adresi: http://www.radikal.com.tr/yorum/masumiyetini-tamamen-kaybeden-secki-100-temel-eser-790253/
Oktar, L. & Kansu-Yetkiner, N. (2012). Different times, different themes in Lady Chatterley’s Lover: a diachronic critical discourse analysis of translator’s prefaces. Neohelicon, Acta Comparationis Litterarum Universarum, 39 (2), 337-364.
Puurtinen, T. (1998). Syntax, readability and ideology in children's literature. Meta, 43 (4), 1-9.
Shavit, Z. (1986). Poetics of children's literature. Athens/London: University of Georgia Press.
Tahir-Gürçağlar, Ş. (2008). The politics and poetics of translation in Turkey, 1923-1960. Amsterdam/New York: Rodopi.
Tuncer, N. (1995). Chidren’s literature in Turkey. Türk Kütüphaneciliği Dergisi, 9 (3), 268-269.
Venuti, L. (1995). The translator’s invisibility: A history of translation. London/New York: Routledge.
Çalışmaya Konu Olan Kaynaklar
Ballantyne, R. M. (1858). The coral island. Erişim adresi http://pinkmonkey.com/dl/library1/digi453.pdf.
Ballantyne, R. M. (1943). Mercan adası (N. Ataç, Çev.). İstanbul: Kanaat.
Ballantyne, R. M. (1967). Mercan adası (M. D. Özbay, Çev.). İstanbul: Zühal.
Ballantyne, R. M. (1980). Mercan adası (G. Suveren, Çev.). Altın.
Ballantyne, R. M. (1999). Mercan adası (M. Cagnino, Çev.). İstanbul: Boyut.
Ballantyne, R. M. (2007). Mercan adası (D. Işık, Tashih). İstanbul: Birleşik Tomurcuk.
Golding, W. (1954). The lord of the flies. Erişim adresi http://www.pdfdrive.net/home-page-title-page-lord-of-the-flies-global-village-e220394.html.
Golding, W. (1969). İşte bizim dünya (Ö. Süsoy, Çev.). Habora.
Golding, W. (1979). Sineklerin tanrısı (M. Urgan, Çev.). Milliyet.
Golding, W. (1994). Çocuk adası (Ö. Savuran, Çev.). İstanbul: Ya-Pa.
Grahame, K. (1908). The wind in the willows. Erişim tarihi http://pinkmonkey.com/dl/library1/wind.pdf.
Grahame, K. (1972). Dört arkadaş (K. Akçalı, Çev.). İstanbul: Armağan.
Grahame, K. (1986). Söğüt ağaçlarında rüzgar (L. Onat, Çev.). Ankara: İlk Kaynak.
Grahame, K. (2011). Söğütlerde rüzgar (B. Adalı, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi.
Hodgson Burnett, F. (1911). The secret garden. Erişim adresi http://www.feedbooks.com/book/6578/the-secret-garden.
Hodgson Burnett, F. (1944). Esrarlı bahçe (N. Milâr, Çev.). İstanbul: Ahmet Halit Kitabevi.
Hodgson Burnett, F. (1969). Esrarlı bahçe (N. Yalaza Taluy, Çev.). İstanbul: Varlık.
Hodgson Burnett, F. (1978). Gizli bahçe (G. Suveren, Çev.). Altın.
Hodgson Burnett, F. (1991). Gizli bahçe (İ. Eti, Çev.). İstanbul: Engin.
Hodgson Burnett, F. (2011). Gizli bahçe (D. Denizci, Çev.). İstanbul: Can.
Kipling, R. (1894). The jungle book. Erişim adresi freekidsbooks.org/download/219.
Kipling, R. (1936). Cengel kitabı (N. Artam, Çev.). Ankara: Ulus Gazetesi.
Kipling, R. (1954). Kurt çocuk (N. Yalaza Taluy, Çev.). İstanbul: Doğan Kardeş.
Kipling, R. (1965). Yavru kurt (G. Tunara, Çev.). İstanbul: Varlık.
Kipling, R. (1973). Orman masalı (K. Akçalı, Çev.). İstanbul: Armağan.
Kipling, R. (1995). Orman çocuğu (A. Kanar, Çev.). İstanbul: Morpa.
Kipling, R. (2009). Cengel kitabı (K. Mengütürk, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi.
Kipling, R. (1897). Captains courageous. Erişim adresi http://www.feedbooks.com/book/3584/captains-courageous.
Kipling, R. (1964). Korkusuz kaptanlar (G. Sayar, Çev.). Ak.
Kipling, R. (1976). Korkusuz kaptanlar (G. Suveren, Çev.). Altın.
Kipling, R. (1997). Korkusuz kaptanlar. Ankara: Ünsal.
Kipling, R. (2009). Korkusuz kaptanlar. İstanbul: Sentez.
London, J. (1994) [1903]. The call of the wild. London: Penguin Popular Classsics.
London, J. (1935). Vahşetin çağırışı. İstanbul: Muallim Ahmet Halit Kütüphanesi.
London, J. (1968). Vahşetin çağrısı (S. Çağan, Çev.). İstanbul: Kök.
London, J. (1978). Vahşetin çağrısı (B. Taşan, Çev.). İstanbul: Ya-Ba.
London, J. (1984). Vahşetin çağrısı (N. Öztan, Çev.). İstanbul: Serhat.
London, J. (1996). Vahşetin çağrısı (M. Ergin, Çev.). İstanbul: Engin.
London, J. (2009). Vahşetin çağrısı (L. Cinemre, Çev.). İstanbul: İş Bankası.
Sewell, A. (1877). Black Beauty. Erişim adresi http://pinkmonkey.com/dl/library1/digi105.pdf.
Sewell, A. (1965). Siyah İnci (A. Uğur ve E. Uğur, Çev.). İstanbul: İyiGün.
Sewell, A. (1973). Siyah İnci (G. Suveren, Çev.). Altın Çocuk.
Sewell, A. (1997). Siyah İnci (G. Çil, Çev.). İstanbul: Nurdan.
Sewell, A. (2005). Siyah İnci (L. Öksüz, Çev.). İstanbul: Zambak.
Steinbeck, J. (1976) [1933]. The Red Pony. London: Penguin Books.
Steinbeck, J. (1953). Al Midilli (T. Taga, Çev.). İstanbul: Varlık.
Steinbeck, J. (1964). Al Midilli (Ö. Süsoy, Çev.). Altın.
Steinbeck, J. (1976). Al Midilli (S. Anlı, Çev.). İstanbul: Armağan.
Steinbeck, J. (1983). Al Midilli (B. Çorakçı, Çev.). İstanbul: Bilgi.
Steinbeck, J. (1995). Al Midilli (M. Harmancı, Çev.). İstanbul: Görsel.
Steinbeck, J. (2003). Al Midilli (Ş. Sabırlı, Çev.). İstanbul: Remzi.
Stevenson, R. L. (1883). Treasure island. Erişim adresi http://www.planetpublish.com/wp-content/uploads/2011/11/Treasure_Island_NT.pdf.
Stevenson, R. L. (1939). Define adası (M. Nayir, Hulâsa eden). İstanbul: Kanaat.
Stevenson, R. L. (1956). Define adası (N. Arıkan, Çev.). İstanbul: Rafet Zaimler.
Stevenson, R. L. (1961). Define adası (E. Uğur, Çev.). İstanbul: İyiGün.
Stevenson, R. L. (1970). Define adası (Ö. Süsoy, Çev.). İstanbul: Armağan.
Stevenson, R. L. (1983). Define adası (A. Göktürk, Çev.). İstanbul: Can.
Stevenson, R. L. (2008). Define adası (N. Elhüseyni, Çev.). İstanbul: İş Bankası.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Neslihan Kansu-yetkiner ^*
İzmir Ekonomi Üniversitesi
0000-0002-8703-2069
Türkiye

Derya Duman
İzmir Ekonomi Üniversitesi
0000-0002-1604-4951
Türkiye

Yasemin Yavuz
Ankara Üniversitesi
0000-0003-1661-9468
Türkiye

Merve Avşaroğlu
Türkiye

Publication Date

December 28, 2018

Submission Date

March 13, 2018

Acceptance Date

July 22, 2018

Published in Issue

Year 1970 Volume: 29 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.18492/dad.405249

IZ

https://izlik.org/JA95GC76RB

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kansu-yetkiner, N., Duman, D., Yavuz, Y., & Avşaroğlu, M. (2018). Erken Cumhuriyet Döneminden Günümüze Çocuk Edebiyatındaki Çevre Odaklı Kültürel Sözcüklerin Çevirisine Niceliksel Bir Yaklaşım. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 29(2), 57-82. https://doi.org/10.18492/dad.405249

Cited By

Ekolojiye ilişkin kültüre özgü öğelerin aktarımı: Tarihsel ve nicel bir yaklaşım

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.706463

Ecocriticism and Translation: A Descriptive Study on Elif Shafak’s Bit Palas

Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi

https://doi.org/10.37599/ceviri.903813

Charles Dickens’ ın A Christmas Carol başlıklı eserinin Türkçe çevirisinin çocuk edebiyatı çevirisi bağlamında Berman metodolojisine göre analizi

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.752810

A Quantitative Approach to Methods Used in Translated Children’s Literature during the Translation of Environment-based Cultural Words from the Early Republican Period to the Present

Erken Cumhuriyet Döneminden Günümüze Çocuk Edebiyatındaki Çevre Odaklı Kültürel Sözcüklerin Çevirisine Niceliksel Bir Yaklaşım

Öz

Anahtar Kelimeler

A Quantitative Approach to Methods Used in Translated Children’s Literature during the Translation of Environment-based Cultural Words from the Early Republican Period to the Present

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Ekolojiye ilişkin kültüre özgü öğelerin aktarımı: Tarihsel ve nicel bir yaklaşım

Ecocriticism and Translation: A Descriptive Study on Elif Shafak’s Bit Palas

Charles Dickens’ ın A Christmas Carol başlıklı eserinin Türkçe çevirisinin çocuk edebiyatı çevirisi bağlamında Berman metodolojisine göre analizi

ÇOCUK DERGİSİ İÇERİKLERİNİN DERSLERLE İLİŞKİLENDİRİLEBİLİRLİĞİ

Translating Cultural Items Pertaining to African-American Culture: Three Turkish Translations of Hughes’ Merry-Go-Round

Çeviribilim Alanında Yeni Açılımlar: Ekoçeviri Alanında Bir Model Önerisi ve Örnek Bir Çalışma

Eko-çeviri Bağlamında İngilizceden Türkçeye Bir Çocuk Yazını Yapıtı ve Çevirisinin İncelenmesi