Araştırma Makalesi

Sözdizimsel ödünçleme ve yapısal karmaşıklık: Ön Asya Yunancasında ki yapıları

Cilt: 36 Sayı: 3 - Türkiye'de Tehlikedeki Diller Özel Sayısı (Konuk Editörler: Mehmet Akkuş, Çiğdem Sağın Şimşek) / Special Issue - Endangered Languages in Turkey (Guest Editors: Mehmet Akkuş, Çiğdem Sağın Şimşek) 27 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Sözdizimsel ödünçleme ve yapısal karmaşıklık: Ön Asya Yunancasında ki yapıları

Öz

Bu çalışmada, hâlen Trabzon’da konuşulan ve yakın geçmişe kadar Sille’de (Konya), Kapadokya’da (Niğde ve Nevşehir) ve Faraşa’da (güneybatı Kayseri) da konuşulmuş olan Ön Asya Yunanca lehçelerinde gözlemlediğimiz ki-yapılarını inceliyoruz. Bu lehçelere Türkçeden geçmiş olan ki biçimbiriminin, bu lehçelerde Hâkim Öbeği (HÖ) başı (Krifka, 2023) işlevi gördüğünü ve konuşmacının bu biçimbirim vasıtasıyla Çekim Öbeği (ÇÖ) içerisindeki savı hakkında öznel bir bilgisel yargı ifade edebildiğini öne sürüyoruz. Ayrıca ki biçimbiriminin Türkçede yalnızca HÖ içerisinde değil, ÇÖ’yü başatlayan anlatımsal alandaki tüm öbeklerin başı olarak kullanılabildiğini gösteriyoruz. Yunanca lehçelerinde ki’nin niçin anlatımsal alandaki en alt öbekte konumlandığı sorusuna cevaben A dilinden B diline geçen biçim-sözdisimsel kalıplardan çıkarılan kuralların B dilinde nasıl yerleştirildiği ile ilgili bir kısıtlama öne sürüyoruz: Bu kurallar, erek dilde ilk olarak bu kuralları ilgilendiren en alt sözdisimsel katmanda kabul edilirler. Başka bir deyişle, dillerararası etkileşim sonucu A dilinden B diline seyahat eden kuralların B diline yerleştirilmesi yapısal karmaşıklık ile bağıntılıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aelbrecht, L., Haegeman, L. & Nye, R. (2012). Main clause phenomena and the privilege of the root. In L. Aelbrecht et al. (Eds.), Main clause phenomena: New horizons (pp. 1–20). Amsterdam: John Benjamins.
  2. Aikhenvald, A. Y. (2006). Grammars in contact: A cross-linguistic perspective. In A. Y. Aikhenvald & R. M. W. Dixon (Eds.), Grammars in contact. A cross-linguistic typology (pp. 1–66). Oxford: Oxford University Press.
  3. Aksan Y. et al. (2012). Construction of the Turkish National Corpus (TNC). Proceedings of the eighth international conference on language resources and evaluation (LREC'12), 3223–3227.
  4. Altınok, D. (2025). Turkish counter-assertive ki as an utterance-oriented marker. Dil Dergisi 176, 54–79.
  5. Anastasiadis, V. (1976). I sintaksi sto Farasiotiko idioma tis Kappadokias [The syntax of the dialect of Pharasa in Cappadocia] [Doctoral Dissertation], University of Ioannina.
  6. Andriotis, N. P. (1948). To glssiko idioma ton Farason [The dialect of Pharasa]. Athens: Ikaros.
  7. Bagriacik, M. (2018). Pharasiot Greek: Word order and clause structure [Doctoral dissertation]. Ghent University.
  8. Coates, Jennifer. (2013). ‘So I mean I probably…’: Hedges and hedging in women’s talk. In J. Coates (Ed.), Women, men and everyday talk, (pp. 31–49). NY: Palgrave Macmillan.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Dil Belgeleme ve Açıklama , Dilbilim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

15 Kasım 2024

Kabul Tarihi

30 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 36 Sayı: 3 - Türkiye'de Tehlikedeki Diller Özel Sayısı (Konuk Editörler: Mehmet Akkuş, Çiğdem Sağın Şimşek) / Special Issue - Endangered Languages in Turkey (Guest Editors: Mehmet Akkuş, Çiğdem Sağın Şimşek)

Kaynak Göster

APA
Bağrıaçık, M., & Öztürk, B. (2026). Contact at the treetops: syntactic borrowing and syntactic complexity. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 36(3 - Türkiye’de Tehlikedeki Diller Özel Sayısı (Konuk Editörler: Mehmet Akkuş, Çiğdem Sağın Şimşek) / Special Issue - Endangered Languages in Turkey (Guest Editors: Mehmet Akkuş, Çiğdem Sağın Şimşek), 261-292. https://doi.org/10.18492/dad.1585856