Research Article

Türk İşaret Dilinde Çoklu Eylemlere İlişkin Bir Sınıflandırma Önerisi

Volume: 33 Number: 1 June 30, 2022
EN TR

Türk İşaret Dilinde Çoklu Eylemlere İlişkin Bir Sınıflandırma Önerisi

Öz

Eylem çoğulluğu, yineleme belirteçlerinin kullanımıyla sözcüğe anlamsal boyutta çoğulluk ve dağılım gibi bilgilerin kodlanmasıyla meydana gelen bir dilbilgisel kategoridir. Bu belirteçlerin dağılım kodlamasının, kişi, sayı, yer ve zaman içerebildiği görülmektedir. Güncel çalışmalarda, çoklu eylem konusu üzerine bir eğilim bulunmasına rağmen kapsamlı bir eylem çoğulluğu sınıflandırması bulunmamaktadır. Bu çalışmada, TİD’de eylem çoğulluğu olgusuna dair yapısal ve işlevsel açıdan bulgulara dayalı ve derlem tabanlı bir eylem çoğulluğu sınıflandırması ortaya konmaya çalışılacaktır. Yapısal açıdan bakıldığında TİD’de, bağımsız, el dışı ve birleşimsel olarak farklı eylem çoğulluğu belirleyicileri bulunmaktadır. Bağımsız türler; /-TEK/, /-YAY/, /-DEĞ/ ve /-2EL/ eylem çoğulluğu belirleyicilerinden oluşmaktadır. El dışı türler ise /-YŞ/ ve /-BK/ eylem çoğulluğu belirleyicilerini içermektedir. Birden fazla belirleyici içeren birleşimsel türde ise, /-TEK + YAY/, /-TEK + 2EL/, /-YAY + 2EL/, /-TEK + BK/, /TEK + YŞ/, /-DEĞ + YŞ/, /-DEĞ + BK/, /-YAY + BK/ ve /-YAY + YŞ/ eylem çoğulluğu belirleyicileri bulunmaktadır. İşlevsel açıdan ele alındığında ise Kuhn ve Aristodemo (2017)’nin ortaya koyduğu anlamsal sınıflandırma temelinde incelendiğinde, TİD’de eylem çoğulluğu belirleyicileri, tek türün yanı sıra, (a) ve (b), (b) ve (c) ya da üç türün hepsinin kodlanmasını sağlayabilmektedir. Diğer işaret dilleriyle karşılaştırıldığında, TİD’de el dışı biçimbirimlerin de eylem çoğulluğu belirleyicisi olarak ele ait biçimbirimler kadar etkili olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Aksan, Y., & Aksan, M. (2008). A typology of pluractional forms in Turkish. In Essays on Turkish Linguistics: Proceedings of the 14th International Conference on Turkish Linguistics, August 6-8 (p. 33).
  2. Börstell , C. (2011). Revisiting Reduplication. Toward a Description of Reduplication in Predicative Signs in Swedish Sign Language. Stockholm.
  3. Börstell, C., Lepic, R., & Belsitzman, G. (2016). Articulatory plurality is a property of lexical plurals in sign language. Lingvisticæ Investigationes, 39(2), 391-407.
  4. Brooks, B. (1991). Pluractional verbs in African languages. Afrikanische Arbeitspapiere, 28, 157-168.
  5. Cabredo-Hofherr, P. C., & Laca, B. (Eds.). (2012). Verbal plurality and distributivity (Vol. 546). Walter de Gruyter.
  6. Collins, C. (2001). Aspects of plurality in ǂHoan. Language, 456-476.
  7. Couvee, S., & Pfau, R. (2018). Structure and grammaticalization of serial verb constructions in Sign Language of the Netherlands—A corpus-based study. Frontiers in psychology, 9, 993.
  8. Crevels, E. I. (2006). Verbal number in Itonama.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Language Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2022

Submission Date

October 4, 2021

Acceptance Date

June 27, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 33 Number: 1

APA
Güçlütürk, Y., & Ergenç, İ. (2022). Türk İşaret Dilinde Çoklu Eylemlere İlişkin Bir Sınıflandırma Önerisi. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 33(1), 29-59. https://doi.org/10.18492/dad.1004541