Kıbrıs Ağzında Gereklik Üzerine [On Necessity in Cypriot Turkish]

Bu çalışmada Kıbrıs Ağzı’nda gerekliğin bir kiplik kavramı olarak nasıl ifade edildiği incelenmektedir. Anlambilim-edimbilim bağlamında değerlendirilen, çeşitli kaynaklardan elde edilmiş verilerin nitel çözümlemesi, Kıbrıs Ağzı’nda gerekliğin -mAlI biçimbiriminden çok mecbur, lazım, illa, mutlaka, vb. gibi çevrik ya da sözcüksel yollarla anlatıldığını göstermektedir. Bu açıdan, Kıbrıs Ağzı’nda gerekliğin Ölçünlü Türkçe’de olduğundan daha az dilbilgiselleşmiş olduğu anlaşılmaktadır. Kuramsal açıdan ise incelenen yapıların davranışının yeterli düzeyde açıklanabilmesi için mantıksal yaklaşıma özgü kavramların yanısıra birtakım anlamsal ve edimbilimsel kavramlara başvurulması gerektiği görülmüştür.

This paper focuses on the expression of necessity as a modal notion in Cypriot Turkish. A qualitative analysis of data gathered from various sources reveals that periphrastic or lexical expressions such as mecbur‘obliged,’ lazım ‘necessary,’ illa ‘insistently,’ mutlaka ‘definitely,’ etc. rather than the necessitative mood marker -mAlI serve to express various subcategories of necessity in Cypriot Turkish. These findings suggest that necessity in Cypriot Turkish is less grammaticalized than in Standard Turkish. For an adequate account of the behaviour of the structures analyzed, a number of further semantic and pragmatic notions seem to be required in addition to those offered by the logical approach to modality.