İkinci Tekil Şahıs Adılı SEN'in Toplumsal Anlamlarının İncelenmesi

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin ikinci tekil şahıs adılı SEN’i ne zaman ve kime hitap ederken kullandıklarını incelemekte ve kullanılan ikinci şahıs adılının araştırmaya katılanlar için hangi toplumsal ve anlatımsal anlamları taşıdığını bulmaya çalışmaktadır. Çalışmada ayrıca, Brown ve Gilman’ın (1960) ortaya koydukları “Güç ve Dayanışma” modelinin Türkçe’de gözlenen SEN kullanım çeşitlerini ve bunların taşıdıkları anlamları açıklayıp açıklayamadığını da araştırmaktadır. Çalışmada kullanılan veriler anket yardımı ile ana dili Türkçe olan, farklı coğrafi bölgelerden ve değişik toplumsal durum ve sınıfl ara ait 191 (95 Kadın, 96 Erkek) üniversite öğrencisinden toplanmıştır. Araştırma, ikinci tekil şahıs adılı SEN’in Türkçe’de iki işlevinin olduğunu göstermektedir. Birincisi, Brown ve Gilman’ın (1960) ön gördüğü gibi, karşımızdaki bireylere onları kendimize yakın bulduğumuzu ve onlarla dayanışma içinde olduğumuzu göstermek için kullanılmaktadır. İkinci işlevine ise bazı bireyleri kendimizden uzak tutmak istediğimizde başvurulmaktadır. Bunun yanında, sonuçlar ‘Güç ve Dayanışma’ modelinin SEN’in Türkçe’de tüm anlamlarını tam anlamıyla açıklayamadığını göstermektedir.

This study, fi rst, identifi es the groups of interlocutors that university students address with the familiar second person pronoun SEN and uncovers the social meanings that are most frequently associated with SEN by this group of subjects. Then, it examines whether or not Brown and Gilman’s (1960) ‘Power and Solidarity’ model is able to explain all of the social meanings associated with the pronoun SEN in Turkish.
Data in this study were collected through a questionnaire from 191 (Female=95, Male=96) METU undergraduate students all of whom were native speakers of Turkish. The informants in the study were from different geographical regions in Turkey and had different social backgrounds.
Results of the study reveal that, the second person pronoun SEN has a double function in Turkish. While on the one hand, as Brown and Gilman (1960) predicted, it is used to refer to interlocutors belonging to our inner circle; on the other hand, it is used to keep some interactants at bay. The findings also show that Brown and Gilman’s (1960) model of ‘Power and Solidarity’ fails to explain all of the social meanings associated with the pronoun SEN in Turkish.