Türkçenin Yazımında Ölçünleştirme Sorunu Üzerine: Düzeltme iminin artsüremli incelemesi

Although Turkish has gone through a radical language reform relatively recently, the change in punctuation and spelling of Turkish is still in progress. New editions of spelling dictionaries have introduced new rules to eliminate inconsistencies in spelling and punctuation, but each change seems to trigger new discussions. Thus, an extensive literature on the spelling of Turkish appeared which deals with the subject usually from a critical perspective. One of the most problematic areas in the spelling of Turkish is the use of the circumflex. This study aims for a diachronic analysis of the use of circumflex in the media and it addresses the possibility of a spelling reform. A quantitative analysis of the use of circumflex in journals, newspapers and books was carried out, taking into consideration publishers’ adherence to spelling rules through three-decade periods: 1950, 1980 and 2010. The findings were evaluated with respect to reasons and solutions, and the problem is reevaluated from the point of view of language planning. 

 Türkçe görece yakın bir tarihte yeni alfabeye geçmiş olsa da yazım kurallarının değişim süreci hâlâ devam etmektedir. Yazım kılavuzunda yapılan değişikliklerle tutarsızlıklar ortadan kaldırılmaya çalışılmış, bu değişiklikler zaman zaman yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir. Bu nedenle, Türkçenin yazımıyla ilgili sorunlarla ilgili geniş bir literatürün varlığından söz edilebilir. Bu literatürün en sorunlu alanlardan birisi de düzeltme işareti olarak karşımıza çıkmakta. Bu çalışmanın amacı düzeltme işaretinin basın yayında kullanımının artsüremli bir patronunu çıkarmanın yanı sıra, olası bir revizyon tartışmasını gündeme getirmektir. Bu amaçla otuzar yıllık aralarla (1950, 1980 ve 2010) belirlenmiş üç dönemde gazete, dergi ve kitaplarda düzeltme işaretinin kullanımı dönemlerde söz konusu yazım kuralları uyarınca sayısal olarak incelenmiş ve sayısal veriler dönemlere göre karşılaştırılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında da dille ilgili normatif kararları yazılı kültür açısından önem arz eden yayıncı, editör ve çevirmenlere düzeltme işaretiyle ilgili yaklaşımları sorulmuş, iki aşamalı bu araştırmanın bulguları ışığında dönemler arası farkların olası kaynakları ve çözüm yolları tartışılmış; durum dil planlaması perspektifinden tartışılmıştır.