DİLBİLİM ARAŞTIRMALARI DERGİSİ

Yazım Kuralları ve Makale Hazırlama Rehberi

• Yazım Kuralları ve Makale Hazırlama Rehberi dosyasını indirmek için buraya tıklayınız. 

Dilbilim Araştırmaları Dergisi’ne gönderilecek yazılar aşağıdaki yönerge doğrultusunda hazırlanmalıdır. Bu yönerge, ilk gönderim ve hakem süreci aşamasında dergiye iletilecek biçimlendirilmemiş (formatsız) yazılar içindir. Yazı dili Türkçe ya da İngilizce olabilir. Makale mizanpajı, makale yayına kabul edildikten sonra yapılır. İlk aşamada yazar(lar)dan öncelikle istenen şey görsel bir düzen değil, metnin hangi bölümlerden oluştuğu, bu bölümlerin hangi sırayla geldiği gibi yapısal bir düzendir. Metnin okunabilir olması; başlık, öz, örnekler, atıflar ve kaynakça bakımından bu rehberde belirtilen koşulları karşılaması yeterlidir.

1   Kapak (Ek Dosya)

Kör hakemlik için yazar adları, kurum bilgileri, ORCID, teşekkür, beyan bölümleri ve etik kurul bilgileri metinden çıkarılır; bunlar ayrı bir ek dosya olarak gönderilir. Kapak dosyasına aşağıda sunulan bilgiler eklenir:

• Yazının Türkçe ve İngilizce başlığı,

• Yazının Türkçe ve İngilizce özeti,

• Her yazar için, yazar sırasına göre:

  • Ad Soyad

  • Rol: Sorumlu Yazar / Ortak Yazar

  • Kurum, birim, posta kodu ve şehir

  • E-posta

  • Her yazarın ORCID bilgisi (16 haneli, 0000-0000-0000-0000 biçiminde)

  • Teşekkür (varsa)

• Beyanname makalenin yazıldığı dilde aşağıdaki maddeleri kapsayacak biçimde sunulmalıdır.

• Başvuru aşamasında sunulan bilgi makalenin yayımına kadar korunacak; yazar bilgilerinde ve sıralamasında değişiklik yapılmayacaktır.

Yazar Katkıları: Bu araştırma ve araştırma ile ilgili tüm aşamalar tek yazar tarafından yürütülmüştür. (Çalışma birden fazla yazar tarafından yürütüldüyse kimin hangi bölümler için nasıl katkı sağladığı yazılmalıdır.)

Sunum beyanı ve doğrulama: Bu çalışma daha önce başka bir yerde yayımlanmamıştır. Başka bir dergide değerlendirme sürecinde değildir. Çalışmanın yayımlanması tüm yazarlar ve çalışmanın yapıldığı üniversitedeki/araştırma merkezindeki sorumlu makamlar tarafından örtük ya da açık olarak onaylanmıştır. Çalışma yayımlanmak için kabul edilirse, Dilbilim Araştırmaları Dergisinin yazılı izni olmadan başka bir basılı ya da elektronik ortamda Türkçe ya da başka bir dilde aynı biçimde yayımlanmayacaktır.

Üretken Yapay Zekâ Beyanı: (Kullanılmadıysa) "Bu çalışmanın hiçbir aşamasında üretken yapay zekâ araçları kullanılmamıştır." / (Kullanıldıysa) Yapay zekanın hangi aşamada (araştırma deseni oluşturma, dil ve biçem denetimi, çeviri, çeviri denetimi), hangi araç ve bu aracın hangi sürümüyle (ChatGPT 5.6 Luna, Gemini 3.8 Flash, NotebookLM Trial, Claude Sonnet 5 vb.) kullanıldığı açıkça belirtilmelidir.

Çıkar Çatışması Beyanı: Yazarlar, kendileri arasında ya da başka kurum, kuruluş ve kişiler ile bu çalışmayı etkileyebilecek mali ve akademik çıkar çatışması olmadığını beyan ederler.

Veri Kullanımı: Yazıda kullanılan veri türü belirtilmelidir.

Etik Onay/Katılımcı Onamı: Çalışmada etik onaya ihtiyaç bulunmamaktadır. / (Etik onaya ihtiyaç duyuldu ise) (Üniversitesi ….. Etik Kurulu’ndan …………  tarihli ve ……… sayılı etik kurul onayı alınmıştır. Katılımcılar araştırma hakkında bilgilendirilmiş ve katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır.)

Maddi Destek: Çalışma için herhangi bir maddi destek alınmamıştır. / (Maddi destek alındıysa) Bu çalışma, XXXX Kurumu XXXX sayılı Program kapsamında XXXXXXX numaralı proje ile desteklenmiş ve finanse edilmiştir.

2   Gönderim dosyaları ve sözcük sınırı

Yazılar derginin çevrimiçi gönderim sistemi üzerinden iletilir. Araştırma ve derleme makaleleri, dipnotlar ve ekler dahil olmak üzere, kaynakça hariç 9.000 sözcüğü aşmamalıdır. Kitap incelemeleri dipnotlar ve ekler dahil, kaynakça hariç olmak üzere 4000 sözcüklük sınırı aşmamalıdır.

Ana metnin düzenlenebilir DOCX dosyası olarak hazırlanması önerilir. Özel yazı karakterleri, ağaç gösterimleri veya karmaşık denklemler içeren yazılarda, gösterimlerin kontrol edilebilmesi için aynı metnin PDF kopyası da eklenebilir.

Değerlendirmeye sunulan ana metin yazarların kimliğini açığa çıkaran bilgiler içermemelidir. Yazar adları, kurum bilgileri, ORCID numaraları ve sorumlu yazarın e-posta adresi gibi yazar(lar)ın kimliklerini açığa çıkarabilecek bilgiler kesinlikle ana metne eklenmemelidir. Belge özniteliklerinde yer alan "Yazar/son düzenleyici" gibi bilgiler silindikten sonra başvuru dosyası çevrimiçi gönderim sistemine yüklenmelidir. Yazarların önceki çalışmalarına üçüncü kişi anlatımıyla atıf yapılmalıdır. Örneğin, Özgen ve Koşaner’de (2016) gözlemlediğimiz gibi ya da Yazar’da (2016) gözlemlendiği üzere ifadeleri yerine Özgen ve Koşaner’de (2016) gözlemlendiği gibi ifadesinin tercih edilmesi gerekmektedir. Dosya özellikleri, yorumlar, değişiklik izleri ve ek dosyalar da kimlik bilgileri açısından kontrol edilmelidir. Bu tür bilgilerin ana metinde bulunup bulunmadığı Editör Kurulu tarafından kontrol edilse de, metinden çıkarılmasının tüm sorumluluğu yazar(lar)a aittir. Kimliği açığa çıkaracak herhangi bir ifadenin metinde kaldığına kanaat getirilirse, yazılar değerlendirme sürecine alınmadan iade edilir.

3 Başlık, öz ve anahtar sözcükler

Her yazıda Türkçe ve İngilizce başlık bulunmalıdır. Makalenin yazım dilindeki başlık önce, diğer dildeki başlık ise sonra verilmelidir. Başlıklar en fazla 15 sözcük ya da 150 karakter olmalıdır.

Makale dilindeki özler en fazla 150 sözcük olmalıdır. Özler çalışmanın amacını, yaklaşımını veya yöntemini, temel bulgularını ve sonucunu kısaca açıklamalı; her iki dilde aynı içeriği yansıtmalıdır.

Her özün altında 3–5 anahtar sözcük yer almalıdır. Anahtar sözcükler, özel adlar dışında küçük harfle yazılmalıdır. Türkçe bölümde “Anahtar sözcükler”, İngilizce bölümde “Keywords” etiketi kullanılmalıdır.

4 Metin düzeni ve bölüm başlıkları

İlk gönderimde okunabilirliği sağlamak amacıyla A4 sayfa boyutu, tek sütun, Arial 11 punto ya da Times New Roman 12 punto ve sözdizim ağaçları gibi özel gösterimler hariç 1,5 satır aralığı kullanılır. Tüm metin sola hizalı olmalıdır. İlk başlık sonrası paragraflar girintisiz, sonraki paragraflar 1 tab girintili olacak şekilde ayarlanmalıdır. Bu anlamda, örnek verilerin altında yer alan paragrafların girintili olması zorunlu değildir. Yalnızca gerçekten yeni bir paragrafın başladığı durumlarda girinti veriniz. Paragraf öncesi 0 nk ve sonrası 10 nk aralıkla düzenlenmelidir. Sayfanın kenar boşlukları her yönden 2.5 cm olacak şekilde ayarlanmalıdır. Sayfalar numaralandırılmalıdır.

Bölümler ve alt bölümler numaralandırılmalıdır. Başlık numaraları elle yazılmalı; Word’ün otomatik numaralandırma özelliği kullanılmamalıdır. Numara ile başlık arasına bir boşluk bırakılmalı, numaranın sonuna nokta konulmamalıdır. Alt düzeyleri ayıran noktalar korunmalıdır.

Üçüncü düzeyden sonraki düzeylerin kullanılması gerekiyorsa, üçüncü düzeydeki biçimlenme izlenmelidir.

Bölüm adları ve sırası çalışmanın kuramsal, betimleyici veya deneysel niteliğine göre belirlenebilir. Araştırma problemi, veri veya inceleme nesnesi, çözümleme yaklaşımı ve sonuçlar açıkça sunulmalıdır.

Terimler ve kısaltmalar metin boyunca tutarlı kullanılmalıdır. Metin içinde “ve”, kaynakçada “&” kullanılır. Bu ayrım tutarlı olmalıdır. Yazı, Türkçe ise et al. yerine vd. kısaltması kullanılmalı; yazı, İngilizce ise et al. kısaltması kullanılmalıdır.

Bir paranteze konan kaynaklar yıl sırasına göre değil; alfabetik sıralanmalıdır. Tümce içinde yazar adı geçiyorsa yıl hemen ardından parantezle verilmelidir: Dressler (2006) ve Libben (2006), … ileri sürmektedir. Yazar adlarına gelen Türkçe ekler yazar adından hemen sonra kullanılmalıdır: Dressler’a (2006) göre …

Sayısal değerlerle ilgili olarak aşağıdaki maddelere özen gösterilmelidir:

• Ondalık ayırıcı Türkçe için virgül (,) İngilizce için noktadır (.) ve tüm yazıda —metin, tablo, görsel— tutarlı olmalıdır: Türkçe için; 18,65; 4,33; 8,07. İngilizce için; 18.65, 4.33, 8.07.

• Sıfırdan küçük değerlerde baştaki sıfır yazılmamalıdır: p = .526, p < .001.

• İstatistik simgeleri eğik yazılır: p, t, F, M, SD, N, n.

• Ölçü birimiyle sayı arasına boşluk konmalıdır: 50 ms, 3000 ms.

• Sayı aralıklarında kısa çizgi kullanılmalıdır: 17-22, ss. 27-39.

5 Dilsel örnekler ve gösterimler

Dilsel örnekler (1), (2), (3) biçiminde; alt örnekler (1a), (1b) biçiminde numaralandırılmalıdır. Örnek numaralandırması makale boyunca sürekli tutulmalı; bölüm ya da alt bölümlerde yeniden başlanmamalıdır. Metin içinde örneklere numaralarıyla gönderim yapılmalıdır. Başka çalışmalardan alınan örneklerde kaynak, sayfa numarası ve varsa özgün örnek numarası belirtilmelidir. Dilsel veri gösterimi aşağıdaki tablodaki gibi olmalıdır. Kalın harf, altı çizili ve tırnak içi vurgu gövde metninde kullanılmaz. Terimlerin hangi dilden çevrildiğini göstermek amacıyla parantez içerisinde evrensel kısaltma kodlarıyla terimlerin hangi dilden çevrildiğinin belirtilmesi gerekmektedir:

Biçimbirim çözümlemesi içeren örneklerde dilsel biçim, açımlama (gloss) ve serbest çeviri ayrı satırlarda verilmelidir. Sözcükler ve karşılıkları birbiriyle hizalanmalıdır. Açımlamalarda Leipzig Glossing Rules temel alınabilir. Kullanılan kısaltmalar, dipnotla açıklanmalıdır. Yazı dili Türkçe ise farklı dilden sunulan verilere mutlaka açımlama sunulmalıdır. Benzer şekilde yazı dili İngilizce ise İngilizce dışındaki dillerden sunulan verilerde de açımlama sunulmalıdır. Açımlamaların aşağıda da görüldüğü gibi küçük-büyük yazımla (small caps) ifade edilmesi gerekmektedir:

Bu örnekte 1tkl birinci tekil kişiyi, geç geçmiş zamanı göstermektedir. Türkçe yazılarda açımlama kısaltmaları da Türkçe olmalıdır. Yazı dili İngilizceyse, Leipzig Glossing Rules dosyasında yer alan kısaltmalar kullanılmalıdır.

Metin içinde incelenen dilsel biçimler italik yazılmalıdır (örneğin, “Yukarıdaki tümcede geçen learn-ed (öğren-GEÇ) sözcüğü …”). Sesbilimsel ve sesbilgisel gösterimler birbirinden ayrılmalıdır.

*, **, ^?, ^?? gibi dilbilgisellik imleri örneğin önüne yerleştirilir. Dilbilgisellik imlerinden sonra boşluk bırakılmaz. Bu imleri içeren ve içermeyen örneklerin ilk sözcükleri birbiriyle hizalanır.

(44)        a.      Ali ben uyuyorum sanmış.

               b.    *Ali ben uyuyor sanmış.

               c.   ^??Ali ben-i uyuyor sanmış.

6 Tablolar, görseller, dipnotlar ve ekler

Tablolar, şema ve görseller ayrı diziler halinde numaralandırılmalı ve her birine metin içinde gönderim yapılmalıdır. Tablo numarası ve başlığı tablonun üstünde, görsel numarası ve başlığı görselin altında yer almalıdır. Tablo ve görsellere yapılacak ilk metin içi gönderimler ilgili tablo ve görsellere yakın konumlandırılmalıdır. Tablo ve görsellerde, ana metinde tercih edilen yazı fontu ve puntosuna bağlı olarak Times New Roman 10 punto ya da Arial 9 punto kullanılmalıdır.

Tablolar düzenlenebilir olmalıdır. Görsellerde, şemalarda ve ağaç gösterimlerinde kullanılan etiketler okunabilir büyüklükte hazırlanmalıdır. Başka kaynaklardan alınan veya uyarlanan tablo ve görsellerin kaynakları belirtilmelidir. Görseller, yayın kurulu tarafından gerekli görülürse, 300 DPI PNG ya da TIFF formatında ayrı bir dosya olarak istenebilir. Metin içerisinde bu görsellerin okunabilir ve yüksek çözünürlükte olması hususu önemlidir.

Dipnotlar kısa açıklamalar için kullanılmalı; kaynak göstermek için kullanılmamalıdır. Başlıkla ilgili açıklamalar başlığa bağlı dipnot olarak eklenmelidir. Office Word’ün otomatik dipnot işlevi kullanılmalı; elle üst simge yazılmamalıdır. Dipnotlar, metinde tercih edilen fonta bağlı olarak Arial 8 ya da Times New Roman 9 punto olmalıdır. Dipnot numarası ilgili sözcüğün hemen ardına, noktalama işaretinden önce konmalıdır. Yazar kimliğini açığa çıkaran başlık dipnotları değerlendirme kopyasında bulunmamalıdır.

Ekler metin içinde anılmalı ve kaynakçadan sonra sunulmalıdır. Birden fazla ek bulunması durumunda her ek ayrı olarak adlandırılmalıdır (örneğin; Ek (tek ek varsa) veya Ek 1, Ek 2 (birden fazlaysa)). Uzun veri kümeleri metne konmamalı; erişilebilir bir depoya (OSF, Zenodo) yüklenip DOI’siyle bildirilmelidir.

7 Metin içi atıflar ve kaynakça

Metin içi atıflar ve kaynakça APA 7 ilkelerine göre düzenlenmelidir. Metinde atıf yapılan her çalışma kaynakçada yer almalı; kaynakçadaki her kayda metin içinde atıf yapılmalıdır.

40 sözcükten kısa alıntı, çift tırnak içinde metne yedirilmeli; kaynak sayfa numarasıyla verilmelidir (örneğin, “French passives resemble English passives” (Rowlett, 2007, s. 44). 40 sözcükten uzun alıntılar ayrı bir paragraf olarak sunulmalıdır. Bu tür alıntılarda metnin tamamı sağdan ve soldan 1 tab (1,25 cm) içeriden ve ana metin gövdesinden 2 punto küçük yazılmalıdır:

Atıflarda yazarın soyadı ve yayın yılı belirtilmelidir. Doğrudan alıntılarda sayfa numarası da verilmelidir. Sayfa numarası bulunmayan kaynaklarda alıntının yerini belirten paragraf numarası veya bölüm başlığı gibi uygun bir konum bilgisi kullanılmalıdır.

İngilizce metinlerde sayfa numarası için “p.”, birden fazla sayfa için “pp.” kullanılır. Türkçe metinlerde ise sayfa sayısına bakılmaksızın yalnızca “s.” kısaltması kullanılmalıdır.  Atıfta belirtilen sayfa, ilgili bilgi veya alıntının yer aldığı sayfa olmalıdır.

Kaynakça ilk yazarın soyadına göre alfabetik olarak sıralanmalıdır. Aynı yazarın aynı yılda yayımlanan farklı çalışmaları yayın yılına eklenen a, b, c harfleriyle ayırt edilmelidir. DOI bulunan kaynaklarda DOI, mutlaka bağlantı biçiminde verilmelidir.

Makale

Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027 

Kitap

Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of syntax. MIT Press.

Kitap içi bölüm

Rizzi, L. (2004). Locality and left periphery. A. Belletti (Ed.), Structures and beyond: The cartography of syntactic structures (Vol. 3, pp. 223–251) içinde. Oxford University Press.

Bunun dışındaki tüm kaynakça düzenlemeleri, Türkçe yazılarda Türk Kütüphaneciliği Derneği'nin önerdiği ölçütler çerçevesinde biçimlendirilebilir: https://tk.org.tr/APA/apa_2.pdf

8 Gönderim öncesi kontrol

Gönderimden önce aşağıdaki koşulların sağlandığından emin olunmalıdır:

• Türkçe ve İngilizce başlıklar, özler ve anahtar sözcükler eksiksizdir.

• Yazı ve özler belirtilen sözcük sınırlarına uygundur.

• Ana metin ve dosya özellikleri yazar kimliğini açığa çıkaran bilgiler içermemektedir.

• Bölüm başlıkları, dilsel örnekler, tablolar ve görseller tutarlı biçimde numaralandırılmıştır.

• Özel karakterler, satırarası açıklamalar ve ağaç gösterimleri doğru görüntülenmektedir.

• Metin içi atıflar ile kaynakça birbiriyle eşleşmekte ve APA 7 ilkelerine uymaktadır.

• Yazar katkıları ve ilgili beyanlar belirtilen konumda yer almaktadır.

• Ekler ve gönderim sisteminde istenen belgeler dosyalara eklenmiştir.

• Üçüncü taraf kaynaklıysa görseller ya da tabloların izin belgesi eklenmiştir.